أبو علي سينا ( مترجم : ملا فتح الله بن فخر الدين شيرازى )
20
كليات قانون ابن سينا ( فارسى )
بسم اللّه الرّحمن الرّحيم پس از حمد خداى تعالى و ثناى او بسبب آنكه اوست اهل حمد و ثناء و صلوة و سلام بر رسول او و آل او همه شروع نموده شد ترجمه كتاب اول قانون شيخ بو على بن سيناء در امور كليه طب است خواه علمى باشد خواه عملى و اين مشتمل است بر چهار فن فن اول در حد طب و موضوعات آن از امور طبيعى و آن مشتمل است بر شش تعليم تعليم اول در حد طب و در موضوعات آن و در ان دو فصل باشد فصل اول در حد طب مىگويم من تحقيق طب علميست كه شناخته مىشود از ان احوال بدن آدمى از جهت صحيح بودن آن و زائل شدن آن از صحت تا حفظ كرده شود صحت در حالتى كه حاصل است و رد كرده شود در حالتى كه زائل است و مر گوينده راست كه بگويد طب منقسم مىشود بسوى نظر و عمل و شما تحقيق گردانيدهايد تمامى آن را نظر وقتىكه گفتيد آن علم است و درين وقت جواب مىدهيم آن را و مىگوئيم تحقيق كه گفته مىشود از صناعات و پيشهها چيزيست كه آن نظريست و عملى و از فلسفه و حكمت چيزيست كه آن نظريست و عملى و گفته مىشود بر تحقيق از طب چيزيست كه آن نظريست و عملى و مىباشد مراد در هر قسمت بلفظ نظرى و عملى چيزى ديگر و نيستم ما محتاج الحال بسوى بيان اختلاف مراد در ان مگر در طب پس وقتى كه گفته شود تحقيق از طب چيزيست كه آن نظريست و بعض از ان چيزيست كه آن عملى است پس نيست واجب اينكه ظن كرده شود اينكه مراد آنها در ان آنست كه تحقيق يكى از دو قسم طب تعلم و دانستن علم است و قسم دوم استعمال عمل است چنانچه مىرود بسوى آن و هم بسيار از باحثين ازين موضع بلكه واجب است بر تو اينكه بدانى تحقيق مراد از ان چيزى ديگر است و آن آنست كه نيست هيچيكى يكى از دو قسم طب مگر علم ليكن يكى از ان دو علم اصول طب است و ديگر علم كيفيت مباشرت پستر خاص كرده مىشود اول از ان هر دو بنام علم يا بنام نظر و خاص كرده مىشود دوم بنام عمل پس مراد مىداريم بنظرى از ان طب علمى كه باشد تعليم در ان فائده دهنده مر اعتقاد را و بس از غير اينكه تعرض كرده شود بميان كيفيت عمل مانند چيزى كه در طب تحقيق اصناف حميات سه است و تحقيق مزاجها نه است و مراد مىداريم از عملى