حكيم ميسرى

پيشگفتار 8

دانشنامه در علم پزشكى ( فارسى )

مر آن‌كس را ز دست چپ گشايند * كه دارد بر سپرزش علّت و بند ( 3117 ) * * * چهار رگ درد دندان را گشايند * قلاع و ريشها زو مىزدايند رگى به ميان سر هم مىگشايند * كسى كش ريشها از سر برانند ( 3121 و 3122 ) دانش‌نامه اين كتاب كه به نظر خوانندگان مىرسد ، اثرى است منظوم به وزن « مفاعلين مفاعلين فعولن » در بحر هزج مسدّس محذوف كه بقول شمس قيس رازى خوش‌ترين اوزان فهلويّات است « 1 » بوسيلهء « حكيم ميسرى » سروده شده است محتواى كتاب در علم پزشكى عملى است و قديم‌ترين كتاب شعر فارسى در طبّ است كه بدست ما رسيده است . با اينكه ناسخ اين كتاب را در پايان « طب منصورى » ناميده امّا نام كتاب در دو جاى ذكر شده است يك بار در آغاز كتاب : من اين گفتار را اندام دادم * و دانش‌نامه اوّل نام دادم ( 95 ) و بار ديگر در انجام كتاب از آن نام برده است : بينجاميد دانشنامهء من * برآمد زو مراد و كامهء من ( 4462 ) آغاز كار مؤلف در ماه شوّال سال 367 هجرى بوده است : من اين را گفتم اندر ماه شوّال * به شصت و سيصد و هفت آمده سال ( 96 ) و در سال 370 هجرى انجام يافته است :

--> ( 1 ) - شمس قيس رازى ، المعجم فى معابير اشعار العجم ، بتصحيح ، قزوينى و مقابله مدرس رضوى ص 104 .