حكيم ميسرى

مقدمه 22

دانشنامه در علم پزشكى ( فارسى )

خاقانى مدّتى درس پزشكى خواند و سپس به ادبيّات روى آورد و علم طب را دنبال نكرد و چون معاينات و معالجات بيماران را به وسيلهء عمّ خود كافى الدّين براى العين مشاهده نموده و خود نيز معلوماتى كسب كرده بود از اين جهت اشعار و منشآت او آميخته با اصطلاحات پزشكى است و آگاهانه و يا ناخودآگاه اشاراتى دربارهء پزشكى دارد ، از آن جمله در منشآت خود گويد : « . . . و درخت كه شكوفه نه به هنگام آورد به ميوهء طمع نتوان داشت ، و سايهء شب كه نه به هنگام برافتد بر كسوف حمل كنند و آواز جنين كه نه به هنگام شنوند بعيدا عن السّاحة العليا بر نامباركى حال مادر دلالت كند » . ( منشآت ص 154 ) مفهوم گفتار او را با بعضى از پزشكان در ميان گذاشتم روى هم مورد تأييد يا تكذيب قرار نگرفت اما پزشكان مذكور را به انديشه افكند . تا اينكه بعد از مدّتى دكتر رؤيا زنجانى ( دخترم ) كه متخصص زنان و زايمان است درستى اين مطلب را در كتابى بنام : نام كتاب Williams Obstctrics Eightccnth Edition نويسنده : Cunningham , Mac Donald , Gant انتشارات : APPLETON and LANGE سال : 1989 خوانده بود بدين مضمون كه : آقاى تيرژ و همكارانش در سال 1973 سه مورد گريهء جنين را با اتصال الكترد به جنين شنيده‌اند . اين نوشته صحت گفته خاقانى را كه هفت قرن پيش از پزشكان اروپا از اين مطلب نام برده تأييد مىكند تصوير آن قسمت از آن كتاب را كه در ص 116 آمده براى اطلاع خوانندگان در ذيل مىآورم : خوشبختانه اطلاع يافتم كه اين كتاب را خانم دكتر ميترا آرام ( زير نظر دكتر محمود متين ) به فارسى ترجمه كرده است و مشخصات اين ترجمه چنين است :