ربيع بن أحمد الأخويني البخاري

729

هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )

و « 1 » جشمها بمغاكى رفته بوذ « 1 » و جهارسوها « 2 » ( f . 582 ) مغ كشته و بوست بيشانى تنجيذه كشته و نرمى « 3 » كوش كشحمة الاذن « 4 » كويند سبس كوش اندر شكسته كردذ و جن بجشمهاء وى « 5 » نكرى بندارى بخواب اندرست و بخواب اندر نبوذ و جشم نيم‌باز بوذ و نيم‌فراز ، اين‌همه علامات بذ بوذ مكر بيذار بوذه بوذ يا كرسنه يا شكم رفته آنكاه كمانى برى كه مكر « 6 » سخت بذ نيست ، باز اكر روى « 7 » بر بينى و آماسيذه اين نيز از علامات بذ بوذ كه دليل ان بوذ كى مايه اندر سر گرد آمذه است مكر كه « 8 » نزديك بوذ بطعام كبسيار خورذه بوذ يا شراب مسكر انكاه كمان برى كه مكر از قبل ان طعام يا ان شرابست ، و كر رنك غريب افكند جنانك زرد كردذ يا رخساره « 9 » سرخ كردذ يا « 10 » روى از دور سياه فام نمايذ اين‌همه علامات هلاك بوذ مكر حال هوا جنان واجب كند ، بول سياه بتبهاى تيز و براز سياه از « 11 » علامات بد بوذ ، دم زذن كنده ببيماريهاى تيز « 11 » از علامات بذ بوذ ، كشتن از بهلو ببهلو و كاه ستان خفتن و كاه به روى اندر و بىآرامى كردن و خويشتن برهنه كردن و تيز داذن و كند كردن و كميز و سركين رهانيذن

--> ( 1 - 1 ) - ف : چشم بمغاكى رفته ( 2 ) - ب ه : افزوده . و طبع . . . بس دارو خورد و ان ساعت كه مسهل خورند بايد كه طعام هضم شده باشد و شهوت طعام ديكر . . . تا معده آن را بعوض غذا قبول نكند و بهضم . . . و اكر دارو قوى باشد بيش از انك در كار آيد . . . اكرجه بوى باشد فعل او باطل شود و اكر دارو نرم و لطيف باشد دارو خورد بيش از آنك دارو در كار . . . كار . . . كند يا كمتر كند . . . بيش از دارو خوردن . . . و دارو ضعيف كند و از بس حبهاء قوى اكر در كار . . . و اب كرم و شور آن را دفع كند و . . . نبايد خورد و اكر معده سخت كرم بود و صبر كردن احتمال نكندش . . . اندك جند . . . و بخورد با شربتى كشكاب يا اب انار . . . و اكر كسى را بفصد و اسهال حاجت آيذ احتياط بايذ كرد اكر اخلاط كرمست نخست فصد بايد كرد و اكر بلغمى است مسهل بايد داد و اكر . . . ( 3 ) - ف : نرمهء ( 4 ) - ب ه : شخم الاذن ( 5 ) - ف : « وى » ندارد ( 6 ) - ف : « مكر » ندارد ( 7 ) - ب ه : بيمار ( 8 ) - ف : « كه » ندارد ( 9 ) - ف : رخ‌ساره ( 10 ) - ف : افزوده . رنك ( 11 - 11 ) - ف : علامت بذ بوذ و نفث سياه و كنده .