ربيع بن أحمد الأخويني البخاري

مقدمه 66

هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )

كلمات مبهم نسخهء « ف » همين كار را كرده است ، و يا اگر ابو طالب طبيب كلمه يا جمله‌اى بر نسخهء بادليان افزوده بوده است كه محل دقيق آن را نتوانسته‌ام از خود نسخه بدست بياورم و آن عبارت نيز در نسخهء « م » وجود داشته است از نسخهء « م » براى تعيين محل دقيق اين افزودگى استفاده شده است ، البته بندرت كلمه‌اى را كه اختصاصى داشته است نيز از نسخهء « م » در ذيل صفحات افزوده‌ام و در چنين مواردى به هيچ وجه منظور آن نبوده است كه بقيهء كلمات آن جمله يا عبارت با نسخهء اساس برابر بوده است . از اختصاصات اين نسخه يكى آنست كه به نسبت دو نسخهء ديگر مختصرتر است و براى نمونه مىتوان « فصل سى و نهم فى مزاج القلب » از نسخهء « م » را با همين قسمت در نسخهء اصل كه زير عنوان « علامات امزجه‌ى اعضاى آلى » آمده است مقايسه كرد ، آنچه از سطر دوازدهم صفحه 128 تا سطر شانزدهم صفحهء 129 نسخهء چاپى حاضر آمده در نسخهء « م » نيست و از اين نوع حذفها در قسمتهاى ديگر نيز كم‌وبيش وجود دارد . موضوع ديگر آنست كه نسخهء « م » به نسبت نسخهء اصل الفاظ جديدترى دارد و از آن جمله است : نسخهء اصل : كبجه / بنشاختم / جشنكى / سيرخوردگى / سركا نسخهء « م » : كفجه / بنشاندم / تشنكى / سيرى / سركه موضوع ديگر وجود اغلاطى است در اين نسخه كه از عدم توجه كاتب آن حكايت مىكند مانند : نسخهء اصل : خون و ريم / خوب آيذ / غذا را جذب كند نسخهء « م » : خون قديم / خواب آيد / غذا را خدمت كند و از همين قبيل است كلمهء « دفسيدن » و مشتقات آنكه تقريبا همه جا در نسخهء « م » با ضبط « درفسيدن » آمده است . در سرگذشت اين نسخه يك نكتهء گفتنى ديگر بدين شرح وجود دارد . در صفحهء مقابل « باب صدم فى علاج السعال » اين نسخه ورقى بسال 1297 هجرى افزوده گرديده « 1 » و بخطى خوش شرحى در همين صفحه نوشته‌اند و از مطالعهء آن معلوم مىشود كه نسخهء مورد

--> ( 1 ) - ر ك . ص شصت و هفت