ربيع بن أحمد الأخويني البخاري
694
هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )
يار كشتست « 1 » و اين بيمارى هم از صفرا است و هم از خون ، و باز لون نارى دليل بوذ بر صفراء محض ، وز « 2 » بس اين اان سرخ كبسياهى زند و ان دليل بوذ بر غايت صفرا و خون و كر كفك دارذ زرد دليل بوذ بيرقان و آن احمر قانى سطبر بوذ ، و باز از بس اين بول ارغوانى بوذ و « 3 » ان ارغوانى « 3 » بغايت كرمى و التهاب بوذ ، و باز از بس اين سياه بوذ و اين دو كونه بوذ : يك كونه از بس بول نارى بوذ وز « 2 » بس اين احمرقانى بوذ ، وز « 2 » بس بول ارغوانى بوذ و اين دليل بوذ بغايت احتراق ، وز « 2 » بس اين بول نيز رنكى نبوذ و اين بول هلاككننده بوذ و من يكى را ديدم كه از بس « 4 » بول سياه بزيست و بيش « 5 » از يكى نديدم . و اما ان نوع « 5 » ديكر كه از بس بيماريهاى سودائى آيذ دليل بوذ بر سلامت بيمار و بيرون آمدن او از ان بيمارى ، باز اكرين « 6 » بول سياه از بس بول سبيد آيذ و از بس بول سبز دليل بوذ بر سردى بغايت و انطفا حرارت غريزى و اين بتر بوذ ( f . 553 ) از همه رنكها بول ، و بوذ كه « 7 » سرخ كردذ از بس حنا بستن و زعفران خوردن و خيار جنبر ، و سياه شوذ از كرنب خوردن و شراب سياهرنك و آبكامه ، و بوذ كه سبز كردذ از بس خوردن سباناخ و برك جكندر و بوذ كى رنك بفزايذ از قبل درد كه بناحيت مثانه بوذ ، و بوذ كرنك بكاهذ از بس خيار و خيار بادرنك و خربز « 8 » و آب بسيار خوردن وز « 2 » بس طعام خوردن كه به نزديكى او بول كند ، و يكى بيمارى بوذ كه ورا ديانيطس « 9 » كويند و ببارسى برميز « 10 » كويند « 9 » و من ياذ كردهام بدين بيمارى نيز كه آب سبيذ بوذ ،
--> ( 1 ) - ف : كشته است ( 2 ) - ف : و از ( 3 - 3 ) - ف : اين ارغوان ( 4 ) - ف : افزوده . اين ( 5 - 5 ) - ف : ازين نديدم و اما ان دو نوع ( 6 ) - ف : اكر اين ( 7 ) - ب ه : بول ( 8 ) - ب ه : خربز اى خربزه هندى ( 9 - 9 ) - ف : ظ . خوانند و بپارسى بزميز بوذ ( 10 ) - م : ظ . برميز