ربيع بن أحمد الأخويني البخاري

680

هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )

آيذ به راه « 1 » مسام : يكى جن بخار « 2 » اكرين بخار ( f . 541 ) اندر تن ما بماند وز مسام « 2 » بيرون نيايذ ازو تب خونى ايذ ، و ديكر جو « 3 » آب اكر از تن ما بيرون نيايد و انجا بماند ازو تبهاء « 4 » بلغمانى آيذ ، و سديكر جو « 5 » دوذ اكر اين اندر تنهاء « 6 » ما بماند « 6 » ازو تبهاى صفرائى آيذ ، و جهارم جن كرد و خاك « 7 » اكر اندر تنهاء ما « 7 » بماند ازو تبهاء سودائى آيذ . و هشت علامت بوذ مر تبهاء عفنى را : يكى كه اين تب ناجاره از سبب سابق بوذ اعنى كثرت اخلاط ، و ديكر از آغاز نوبتها اين تبها كى با لرزه بوند يا با فرزه يا با سرما كاسره العظام « 8 » بود يا برد مفرط مكر بتبهاء مطبقه « 9 » كنبود ، و سديكر نبض ركها بدين تبها عفنى مختلف بوذ ، و جهارم از كيفيت حرارت كسوزان « 10 » و لذّاع بود اندرين تبها عفنى و باز اين حرارت تب دق و حمّى يوم سخت لذّاع نبوذ « 11 » و كرم « 12 » و نبض نيز مختلف نبوذ ، [ و پنجم از نوايب كه باز ايند باز بحمى يوم نوبه باز نيايذ و حمى دق را نوبت نبوذ ] « 13 » ، و ششم آن بوذ كه به اول بيمارى بدين تبها بول خام بوذ و به دو اثر نضج نبود باز بحمّى يوم بول بكردذ بسيار از بول طبيعى و بحمّى دق بول دهنى بوذ ، و هفتم از منتهاى بيمارى كه منتهاء اين بيمارى « 14 » جو « 15 » صفرائى بوند يا خونى اعراض هول بوذ باحورى ، باز اكر بلغمانى بوند « 16 » و سودائى اين اعراض بوند

--> ( 1 ) - ف : از مسام ( 2 - 2 ) - ف : اكر اين بخار اندر تن بمانذ و از انجا ( 3 ) - « ف » و « ب ه » : جون ( 4 ) - ف : تب ( 5 ) - ب ه : جون ( 6 - 6 ) - ف : بمانذ و از انجا بيرون نيايذ . ( 7 - 7 ) - ف : اندر تنها ( 8 ) - ف : كاسرة العظام ( 9 ) - ف : ظ . مطفقه ( 10 ) - ف : كه سوزانى ( 11 ) - ف : نبوند ( 12 ) - ب ه : نبود ( 13 ) - از « ف » افزوده شد . ب ه : . . . نوايب كه بحمى يوم نوبت باز نيايد و حمى دق خود نوبت نبود . ( 14 ) - « ب ه » و « م » : تبها ( 15 ) - ف : چن ( 16 ) - ف : بوذ