ربيع بن أحمد الأخويني البخاري
390
هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )
فى الذرب « 1 » بدانك طعام « 2 » جون بسيار بخورند نكوارذ و « 2 » تباه شوذ و كنده كردذ اكر سرد بوذ ترش كردذ و كر « 3 » كرم بوذ تلخ كردد به شكم اندر و انكاه شكم بكشايذ و بسيار بروذ و اين « 4 » را ذرب خوانند و « 5 » علاج وى كرسنه بوذن بوذ يك دو « 6 » روز بيشتر و آنكاه اندكى طعام خورذ جيزى كه قابض بوذ آن طعام و كوارش كندرى و معجون نانخواه و كندرو و جلنار جنانك ياذ كردم به كار دارذ و قرص عود نيز به كار دارذ « 7 » كه « 7 » شايسته بوذ و آب اندكى خورذ و شراب به كار دارذ . و اكنون ياذ كنم از حال اسهال كبى ترتيب بوذ بدانك اسهال يا از ضعف « 8 » معده بوذ كه نتوانذ طعام را كواريدن تا تباه شوذ و قوّت دافعه او را دفع كند و ان را ذرب خوانند و حال وى ياذ كردم ، و كر اين طعام تباه شده « 9 » هم زير فروذ آيذ و هم زبر باسهال و قى هيضه كويند « 9 » و اين نيز ياذ كردم « 10 » ، يا از ضعيفى روذكانيها بوذ و اين را زلق الامعا كويند و ياذ كنم ، يا از ضعيفى جگر كى نتوانذ كشيذن يا نتوانذ هضمكردن تا باز ديكربار طعام بروذكانيها باز آيذ و اين را ذوسنطارياء كبدى « 11 » خوانند ياذ كنم ، يا « 12 » انصباب « 11 » مايها بوذ و اكنون ياذ خواهم كردن . بدانك از اول باب سو المزاج « 13 » كرم تا اينجا همه اسباب سو الهضم « 14 » كفتم و
--> ( 1 ) - ف : باب فى الذرب ( 2 - 2 ) - ف : از بسيارى كه بخورند و نكوارذ ( 3 ) - ف : اكر ( 4 ) - ب ه : علت ( 5 ) - ف : « و » ندارد ( 6 ) - ف : « دو » ندارد ( 7 - 7 ) - ف : و ( 8 ) - ف : ضعفى ( 9 - 9 ) - ف : هم به زير فرود آيذ و هم زبر جنان كه اسهال و قى بوذ هيضه كويندش ( 10 ) - ف : افزوده . و ( 11 - 11 ) - ف : كويند و ياذ كنم بانصباب ( 12 ) - ب ه : از ( 13 ) - ف : سو مزاج ( 14 ) - ف : سو هضم