ربيع بن أحمد الأخويني البخاري
269
هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )
بوذ و سرد و « 1 » علاج « 1 » وى طبيخ زوفاى بزرك بوذ با « 2 » معجون قفى و شراب خشخاش بانكبين كرده و معجون فلونيا و قرص كوكب و اسهالكردن بحبّ صبر « 3 » و مصطكى و گلنكبين بسيار « 4 » به كار داشتن « 5 » هرروزى اكر دو ستير بخورذ باك نبود خاصه جن با مصطكى خورذ و عود خام و سر دائم بوشيده - دارذ هم بروز و هم بشب و اكر بتواند بر ميان سر داغ كند و اكر كل ارمنى به كار دارذ « 6 » نزله بيستد ار « 7 » كرم بوذ يا سرد « 8 » و اكر درست شوذ كنزله كرم است روغن كل و سركا و كلاب « 9 » بر سر نهذ و بعضى از بجشكان مر نزلهء كرم « 10 » را آب يخاب بر سر ريزند تا نزله باز ايستذ و اين از بس فصد بايذ با آنك اين نوع از علاج سخت موافق نيست و لكن كردهاند و صندل و گل ارمنى و كلاب بر سر نهادهاند من نيز ياذ كردم . و امّا غذا نزله كرم كشك بوذ و تخم كوكنار ( f . 213 ) و باقلى « 11 » و غذا نزلهء سرد كرنب بوذ . اينك بدينكونه بوذ علاج نزله « 12 » . اما زكام جن كرم بوذ و سوزان و از بس بآفتاب باشيذن آمذه بوذ يا هوا كرم « 13 » علاج وى خون بركرفتن بوذ و به كار داشتن آن جيزها كى « 13 »
--> ( 1 - 1 ) - ف : علا ( 2 ) - ف : يا ( 3 ) - ف : بحب الصبر . ب ه : افزوده . صفت حب صبر صبر سه بهره مصطكى يك بهره ( 4 ) - ف : « بسيار » ندارد ( 5 ) - ب ه : جنانك ( 6 ) - ب ه : بسيار خورد او نيكو باشد و ، صح ( 7 ) - ف : اكر ( 8 ) - ب ه : و طعام بسيار نخورد خاصه طعامهاء تركى كم خورد . . . هر دو نزله را سود دارد و اب نيز كم خورد هرچند . . . تا معده را خشك دارد و بخار كم بررود و . . . از نزله سود دارد . صح . م : و طعام كمتر خورد بخاصه انج تر بود يا اب كم بايدش كه بكم خوردن هر دو نزله را سود دارد و معده را خشك دارد تا بخار بر نرود . ( 9 ) - ف : كلاب و سركا ( 10 ) - ف : « كرم » ندارد ( 11 ) - ب ه : و مغز بادام و شكر و كثيرا و آنج بدين ماند ، صح . ( 12 ) - ف : افزوده . باب فى ذكر الزكام ( 13 ) - ب ه : يا از خوردن سيكى كهن و آنج بدين ماند .