ربيع بن أحمد الأخويني البخاري

255

هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )

امتلا بوذ بحسب الاوعيه و علامات وى كفته است « 1 » بمقدمهء كتاب و اين را علاج آن بوذ كه هر دو قيفال بكشايذ « 2 » و جندانى خون بركيرذ « 3 » تا هوش بتن باز آيذ و باز حجامت كند بر ساق و غذا اندكى خورذ و از « 4 » سير « 4 » و سيكى برهيز كند « 5 » و غذا آب غوره دارذ بشكر شيرين كرده . و امّا « 6 » آن سكته « 7 » كه از بلغم لزج بوذ و اجواف دماغ از وى بركشته بوذ و سدّه تمام كرده و مسالك روح نفسانى كرفته « 8 » تمام تا هيج « 9 » روح نفسانى راه نيابذ بسوى اعصاب مكر اندكى بدان مقدار كدم زدن بجاى دارذ و صعبى اين علت بدم زذن توان دانستن كى اكر دم زذن دشوار « 10 » بوذ و با غناسيذن ، جنانك « 11 » كسى بخواب اندر بغناسذ بدانك علت صعب است و اكر دم زذن آسان بوذ و بىغناسيذن « 12 » بدانك علت سليم است و روى « 13 » بمعالجت آر « 13 » و مترس و از بهر اين كفته‌اند كه سكته سدّه تمام بوذ « 14 » و موافق‌ترين علاج اندر [ اين ] « 15 » علت حقنهاء كرم بوذ و تيز كه مايها بلغمى را از سر فرو كشذ و انكاه كبجهء آهنين كرم بايذ كردن و برابر سر اين كس بدارذ تا سر « 16 » بتفسد و كرم كردد و باز بكيرذ بلبل سبيد و سياه و دار بلبل و كوزبوا با « 17 » روغن ياسمين و خزميان و فربيون جمع كند و بسر اندر مالذ و دهان بيمار باز كنذ بحيله‌اى كى بتوانذ و يكى بر مرغ « 18 » بروغن نركس تر كند و بياره فيقرا اندر مالذ و [ به دهان ] « 19 » بيمار فرو كند تا قى كند و بلغم بيرون آيذ و غذا ما العسل « 20 » بسنده « 20 » كند

--> ( 1 ) - ف : كفته آمدست ( 2 ) - ب ه : بيك وقت ( 3 ) - ب ه : ظ . تا از هوش برود و بكذارد ، صح . ( 4 - 4 ) - ف : شير ( 5 ) - ب ه : تابه شوذ ( 6 ) - ف : فاما ( 7 ) - ب ه : ديكر ( 8 ) - ف : افزوده . بوذ . ( 9 ) - ف : افزوده . كونه ( 10 ) - ف : « دشوار » ندارد ( 11 ) - ف : چنان چن ( 12 ) - ف : افزوده . بوذ ( 13 - 13 ) - ف : بمعالجت بر ( 14 ) - ب ه : و از بهر اين كفته‌اند السكتة سدة كاملة ، صح ( 15 ) - از « ف » و « ب ه » افزوده شد . ( 16 ) - ف : « سر » ندارد ( 17 ) - ف : يا ( 18 ) - ف : افزوده . را ( 19 ) - از « ف » و « م » افزوده شد . در اصل خوانده نمىشود . ( 20 - 20 ) - ف : سپيد