ربيع بن أحمد الأخويني البخاري
193
هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )
اين بتنها درستان « 1 » . و اسباب يا مشترك بوذ يا مخصوص . مشترك جنان « 2 » شش بوذ كه ياذ - كرده آمذه است جن هوا و طعام و شراب و خواب و بيدارى و جنبش و آرامش و احتقان و استفراغ « 3 » و عوارض نفس و امّا اسباب مخصوص يا مخصوص بوذ بصحّت و ياذ كرده آمذه است يا مخصوص بوذ به مرض و اين سه قسمت « 4 » بوذ كه « 5 » يا بادى بود و اين اان اسباب بوذ كه حركت ايشان از بيرون بوذ جن كرمى افتاب و مانندهء اين يا سابق بوذ و اين آن بوذ كحركت وى از اندرون بوذ جن گرد آمدن اخلاط كه ورا امتلا خوانند و يا و اصل بوذ و اين اآن بوذ كه ورا الحافظة للمرض خوانند جن سؤ المزاج يا عفونت اخلاط كتا « 6 » بجاى بوذ بيمارى بجاى « 7 » بوذ و اين اسباب مخصوص بعضى ( f . 157 ) اخصّ باشند و اين نيز « 8 » برابر سؤ المزاج مفرد بوذ و من هر يكى را جذاجذا ياذ كنم . « 9 » اسباب « 9 » بيماريهاء كرم بنج بوذ : يكى ملاقات جيزى كرم بفعل از بيرون جن كرمى افتاب يا آتش يا خوردن جيزى كه بقوّت كرم بوذ جن سير و سبندان يا بسته شذن مسام كتحلّل را باز دارذ و حرارت محتقن شوذ يا حركتى « 10 » نامعتدل خواهى بدنى جون رياضت و خواهى نفسى جن غضب يا عفونت . باز اسباب بيماريهاء سرد هشت بوذ : يكى ملاقات جيزهاء سرد بفعل از بيرون جن هواى سرد و برف و يخ ، و ديكر خوردن جيزى « 11 » و لكن بقوّت جن اغذيهء سرد و داروى سرد جو « 12 » فنك « 13 » و ابيون و داروهاء گرم
--> ( 1 ) - ف : افزوده . يابد ( 2 ) - ف : چن آن ( 3 ) - ف : استفراغ و احتقان ( 4 ) - ف : سه قسم ( 5 ) - ف : « كه » ندارد ( 6 ) - ب ه : او ( 7 ) - ف : « بجاى » ندارد ( 8 ) - ف : « نيز » ندارذ ( 9 - 9 ) - ف : باب فى مرض الحار ( 10 ) - ف : حركت ( 11 ) - ف : افزوده . سرد ( 12 ) - ف : چن ( 13 ) - ب ه : و كشنيز تر ، صح