ربيع بن أحمد الأخويني البخاري
185
هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )
باز اكر صفرا بسيار شوذ روى زرد كردذ و تن لاغر « 1 » و اندامها سوزان كردذ و حركت نبض سريع كردذ و متواتر « 2 » و تبهاى صفرايى بسيار كردذ و بيش از تب فرژه بوذ مانند خليذن سوزن « 3 » و خواب اندكى شوذ و تشنكى بسيار شوذ و دهان خشك شوذ و درشت و تلخ و لون آب زرد شوذ برنك آتش و شهوت بهواى خنك بفزايذ و شهوت طعام بكاهذ بهواى كرم و اينجنين احوال بتابستانها « 4 » بيشتر بوذ و بمزاج جوانان سىساله و آنكسها كى اغذيه صفرائى بسيار خورده بوند جون انكبين و سيكى كنانهء « 5 » تلخ و داروهاى گرم جن زنجبيل و بلبل و سبندان و اين بيشتر بجوانان بوذ و بفصلهاء « 6 » تابستان بوذ « 7 » جه اين هر دو كرم خشك باشند « 8 » . باز جن بلغم ( f . 151 ) بسيار شوذ حال بر ضد اين بوذ جنانك كونهء تن همه سبيد شوذ « 9 » و لون روى ماننده كردذ بلون عاج و نبض وى ببسوذن نرم بوذ و همه تن همجنين و سرد جن يخ و حواس كند كردذ « 10 » و خداوندش فرامشتگار كردذ و كند فهم و بهر وقتى بخواب اندر روذ و از خواب دير بيدار كردذ و نزلهء بلغمى و سرفه بسيار بوذ اين كس را و اين بلغم كه بسرفه برآيذ از « 11 » اول تنك بوذ باز لزج كردذ و هضم طعام اندكى بود و بول سبيد بوذ و سطبر و اين حال بيشتر مر آنكسها را افتد كى اغذيهى بلغمى بسيار خورده باشند و مر بيران را و خاصه بزمستانها « 12 » اين حال بيشتر باشد جه طبيعت بيران سرد بوذ « 13 » و تر و زمستان سرد « 14 » تر بوذ .
--> ( 1 ) - ف : كردد ( 2 ) - ب ه : و سبيدى جشم هم زرد شود و قى صفرايى و اسهال صفرايى افتد ، صح ( 3 ) - ف : سوذن ( 4 ) - ف : بتابستان ( 5 ) - ف : كهنانه . م : كهن ( 6 ) - ف : بفصل ( 7 ) - ف : « بوذ » ندارذ ( 8 ) - ب ه : ظ . دليل صفرا بود . ( 9 ) - ف : بوذ ( 10 ) - ف : كند ( 11 ) - ف : « از » ندارد ( 12 ) - ف : بزمستان ( 13 ) - ف : باشذ ( 14 ) - ف : افزوده . و