ربيع بن أحمد الأخويني البخاري
149
هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )
جنوب و صبا و دبور و ششم برآمذن بخارهاى كنده ، و من دو ازين جمله ياذ كردم اعنى تصاعد بخار و باذها و ماندست بر من ياذ كردن اين جهار . بدان كتابستان جن بمزاج طبيعى خويش « 1 » بوذ كرم بوذ و لكن اول وى گرم بوذ و به آخر وى گرم و « 2 » خشك بوذ و ميانهى وى سخت كرم « 3 » و نه بغايت تر بوذ و نه خشك و تيرماه « 4 » اول وى « 4 » به آخر تابستان مانذ و آخر وى « 5 » به اول زمستان و معتدل بوذ تيرماه ميانهء وى بكرمى و سردى و معتدل نبوذ بترّى و خشكى جه ميل دارذ به خشكى و اندرين فصل بيماريها بسيار بوذ و سبب مخالفى « 6 » هوا كه شب و بامداذ سرد بوذ و به آخر روز و نيمروزان گرم بوذ « 7 » و بيماريهاء سودايى و تبهاء مختلف بسيار بوذ بدين فصل جنانك بتابستان بيماريهاى صفرايى و تبهاء غب بسيار بوذ و زمستان سرد بوذ و تر و بيماريهاى بلغمانى بسيار بوذ اندرين فصل و لكن ( f . 124 ) هضم بسيار بوذ بدين وقت « 8 » از قبل درازى شب و بسيارى خواب و كرمى احشا از قبل تنكى مسام « 9 » و بوشيدكى تن بجامهء بسيار و باز بتابستان هضم اندكى بوذ از قبل كوتاهى شب و كمى خواب و كرمى هوا و سردى اجواف بسبب كشاذكى مسام و بسيار خوردن آبهاى سرد و يخ و بهاركاه معتدل بوذ محض و اول وى به آخر زمستان مانذ و آخر وى به اول تابستان « 10 » و بهاركاه وقتى بوذ بغايت اعتدال الا انك اخلاط فسرده بكدازذ و نزلات بسيار كردد . واجب آيذ بدين فصل « 11 » استفراغ كردن بيشتر بفصد و كمتر بداروء مسهل و تيرماه بيشتر بداروى مسهل و
--> ( 1 ) - ف : « خويش » ندارد ( 2 ) - ف : « و » ندارذ ( 3 ) - ف : افزوده . بوذ ( 4 - 4 ) - ف : وى اول ( 5 ) - ف : « وى » ندارذ ( 6 ) - ف : مخالفت ( 7 ) - ف : « بوذ » ندارد ( 8 ) - ب ه : و سبب كرمى احشا باشد كى حرارت انجا بسيار باشد و ، صح ( 9 ) - ف : افزوده . پوست ( 10 ) - ف : افزوده . مانذ ( 11 ) - ف : بدين وقت