ربيع بن أحمد الأخويني البخاري
129
هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )
« 1 » مر ايشان را و مخصوصاند بايشان جن دماغ و اجواف وى بروح نفسانى و دل و اجواف وى بروح حيوانى و جكر و اجواف وى بروح طبيعى جنان جن اضافت اعتدال روح نفسانى باجزاء دماغ . جن تخيّل قوى بوذ دليل بوذ كجزو مقدم دماغ معتدل است « 2 » به رطوبت و يبوست ، و جن فهم و فكرت قوى بوذ دليل بوذ كجزو ميانكين دماغ معتدل است « 2 » بحرارة و برودت و يا ميل دارد بحرارت معتدل و كمى رطوبت و نيز كفتهاند بعضى از مردمان كجزو ميانكين دماغ معتدل « 3 » بايذ ميان هر جهار كيفيت تا ميل نكند و حق استنباط تواندكردن جه اريكى « 4 » كيفيات برين « 5 » جزو غالب بوذ ميل كند و حق حاصل نتواند كردن ، و جن ياذداشت قوى يافتند كفتند ( f . 108 ) كجزو آخر از اجزاى « 6 » دماغ ميل دارذ از اعتدال به خشكى « 7 » و سردى و لكن خشكى معتدل و اين بدان كفتند كى آفت تخيّل از رطوبت مفرط يافتند يا از خشكى مفرط و كفتند اين تخيّل جنانست جن مهر بد رفتن موم از نكينهء انكشترى ، [ و آب ] « 8 » از افراط ترى مهر نكيرذ « 9 » و سنك از افراط خشكى و همجنين موم كداخته مهر نبديرذ و آفت فهم يا از ترى بوذ « 10 » يا از سردى و آفت « 11 » ذكر « 11 » از ترى بوذ . همجنين اعتدال روح حيوانى و آفت وى را « 12 » اضافت بدل كردهاند « 13 » و اجواف وى ، ترا ببايذ دانستن و قياس كرده و جالينوس كتابى كردست بدين باب و عنوان آن كتاب اين است كتاب جالينوس فى انّ قوى النفس تابعة
--> ( 1 ) - ف : افزوده . و ( 2 - 2 ) - ف : ندارد ( 3 ) - ف : معتدلست ( 4 ) - ف : افزوده . از ( 5 ) - ف : بدين ( 6 ) - ف : « از اجزاى » ندارد ( 7 ) - ف : خشكى ( 8 ) - از « ف » و « ب ه » افزوده شد . ( 9 ) - ف : نپذيرد ( 10 ) - ف : و ( 11 - 11 ) - ف : ديكر ( 12 ) - ف : او را ( 13 ) - ف : كنند