ربيع بن أحمد الأخويني البخاري

105

هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )

كند مر قوّت مولّده را و قوّه مغيره الثانى خدمت كند مر قوّه مصورة الاولى را و قوّه مربيه خدمت كند مر قوّة مغيره الثانى « 1 » را و قوه جاذبه خدمت كند مر قوّت مربيه را و قوّه حافظه خدمت كند مر قوّه جاذبه را و اين هر جهار قوّه اعنى جاذبه و ماسكه و هاضمه و دافعه خدمت كنند مرين همه قوى « 2 » را . و متقدمان اين صناعت بجشكى « 3 » را « 3 » اختلاف بوذست بجوهر اين جهار قوّت بعضى كفته‌اند كى قوت جاذبه گرم و خشك است « 4 » و قوّت ماسكه سرد و خشك است « 5 » و قوّت هاضمه گرم و ترست « 6 » و قوّت دافعه سرد و ترست « 7 » و جالينوس رد كردست بر ايشان و كفته است كى طبيعت حيوان از سردى يارى نه خواهذ از قبل آنك طبع حيوان كرم است و تر « 8 » و دليل بر اين « 9 » كه برودت و يبوست ضد باشند مر طبع حيوان را و امساك كنند و مرك غلبه سردى و خشكى بوذ بر اجسام حيوان و اين از جهت حركت كفته آمذ « 10 » كى سردى و خشكى از حركت باز دارذ و حيوان نامتحرك نه شايذ و جالينوس كفته است كى هر « 11 » جهار قوّت كرم است و لكن مقاديرشان هموار نبود « 12 » و اما قوّت جاذبه گرم است و تر الا انك « 13 » ( f . 88 ) كرمى بيشترست و ترّى وى سخت ضعيف است جنانك بقياس رطوبت قوة دافعه « 14 » خشك نمايذ و قوّه ماسكه بكرمى سخت ضعيف است جنانك بقياس كرمى « 15 » آن سه قوّه ديكر سرد نمايذ « 15 » و بترّى سخت ضعيف است جنانك بقياس ترى ايشان خشك نمايذ و باز قوّت

--> ( 1 ) - ف : مغيره ثانى ( 2 ) - ف : قوتها ( 3 - 3 ) - ف : يا ( 4 ) - ف : كرم است و خشك ( 5 ) - ف : سرد است و خشك ( 6 ) - ف : كرم است و تر ( 7 ) - ف : سرد است و تر ( 8 ) - ف : « وتر » ندارد ( 9 ) - ف : بر آن بر ( 10 ) - ف : كفته آمدست ( 11 ) - ف : « هر » ندارد ( 12 ) - ف : همواره نه ( 13 ) - ف : الا كه ( 14 ) - « ب ه » و « م » : هاضمه ، خ ( 15 - 15 ) - ف : از سه قوت ديكر نمايد .