ربيع بن أحمد الأخويني البخاري

73

هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )

مصفا خوانند و نيز عظم مشاش « 1 » خوانند نزديك‌اند و حس شم اعنى آكاهى بوييدن بدين دو حلمه بوذ « 2 » . اندرين دو جوف بيش جاى تخيل بوذ اعنى خيال بستن و ببارسى اين را بنج آكاه خوانند « 3 » اعنى جايكاه آكاهى يافتن اين « 4 » بنج جيز « 5 » و بدان دو جوف ميانكين جايكاه تفهم است اعنى فهم كردن حقيقت آن جيز بود كخيال بسته بوذ « 6 » و بدان دو جوف سبسين « 7 » ياد دارذ و ياذ كند آن جيزى « 8 » را كجوف بيشين خيال بستست بميانكين حقيقت او را فهم كند « 9 » . اينك اين هر سه قوّت را افعال سياسى خوانند و آدمى بدين سه قوّت جذا شدست از حيوانات ديكر و گوشه‌اى « 10 » كفته‌اند كى بدين قوت فهم جذا شدست ، جه علم اين بود « 11 » كبحقيقت جيز را « 11 » بداند « 12 » فاما خيال و ذكر مر « 13 » ديكر حيوانات را بوذ « 14 » و بدين جاى بسيار علم « 15 » است كى « 15 » اكر ياذ كنم از حد اين كتاب كذشته آيذ و هر يكى را ازين موضع « 16 » مزاجى است محسوس كبدان مزاج افعال خويش تمام تواند كردن « 17 » جن رطوبتى معتدل [ مر جوف پيشين را و يبوستى معتدل ] « 18 » مر جوف باز بسين را و جوف ميانكين جنان بايذ كى بمزاج معتدل بوذ ميان هر جهار كيفيت اعنى حرارت و برودت و رطوبت و يبوست « 19 » كى اكر « 19 » بيكى ازين كيفيات ميل دارذ حقيقت فهم نكند . و برابر سولاخ كوش دو زيادتست و بعضى « 20 » مشرّحان آن را زيادت نخوانند كى عصب خوانند و حس سمع بدان دو زيادت بوذ اعنى « 21 » آكاهى يافتن از اصوات

--> ( 1 ) - ف : مشاس ( 2 ) - ب ه : كى ياد كردم ان افزونى ، صح ( 3 - 2 ) - ف : و بدين دو جوف پيشين تخيل بوذ اعنى بستن خيال و اين را ببارسى پنج آگاهى خوانند ( 4 ) - ف : اين هر ( 5 ) - ب ه : يعنى از پنج حس ما اكاهى دارد ، صح ( 6 ) - ف : بسته است ( 7 ) - ب ه : جاى تذكر باشد يعنى ، صح ( 8 ) - ف : آن جيز ( 9 ) - ف : فهم كرده ( 10 ) - ب ه : بعضى ( 11 - 11 ) - ف : كه حقيقت جيز را فهم كند و ( 12 ) - ب ه : و اين قول . . . ، صح م : و اين قول نيكوست ( 13 ) - ف : « مر » ندارد ( 14 ) - ب ه : و اين يكى نباشد و نيز بدين سخنان علم و حكمت بسيارست ، صح . م : و بدين سخنان اندر علم بسيارست كه ترا آن‌همه به كار نيايد دانستن ( 15 - 15 ) - ف : بوذ ( 16 ) - ف : مواضع ( 17 ) - ف : تواند كرد ( 18 ) - از ف : افزوده شد ب ه : جوف پيشين را و يبوستى معتدل مر ( 19 - 19 ) - ف : و اكر ( 20 ) - ب ه : از ( 21 ) - ف : يعنى