ربيع بن أحمد الأخويني البخاري

مقدمه 1

هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )

مقدّمه بنام خدا آشنائى نگارندهء اين سطور با كتاب هداية المتعلمين فى الطب از زمانى است كه آثار منثور قرن چهارم هجرى را مطالعه مىكرد و هرجا كتابى يا ورقى از آثار گرانبهاى آن روزگار را مىجست با شوق فراوان به خواندن آن مىپرداخت و دربارهء اختصاصات دستورى و نوادر لغات و تركيبات آن يادداشتهائى فراهم مىآورد . معدود بودن آثار متعلق بدين عهد موجب آمده بود كه از اهل فضل و ادب نيز در مورد كتبى كه محتملا ممكن است از قرن چهارم در كتابخانه‌هاى ايران و كشورهاى ديگر موجود باشد در مقام تحقيق برآيد و از جمله كتابهاى پرارزشى كه از همين طريق بدان دست يافت نيمهء دوم تفسير قرآن محفوظ در كتابخانهء كمبريج انگلستان بود كه شادروان ادوارد براون آن را معرفى كرده بود « 1 » . در ضمن جستجو دربارهء آثار اين دوره جناب آقاى مجتبى مينوى استاد دانشمند دانشگاه تهران بسال 1329 علاقه‌مندان به زبان پارسى را بوجود يك اثر بديع ديگر قرن چهارم آشنا ساختند ، ايشان در شمارهء دوازدهم سال سوم مجلهء يغما نسخه‌اى از كتاب هداية المتعلمين فى الطب را كه در كتابخانهء بادليان آكسفورد انگلستان موجود است و تاريخ كتابتش بسال 478 هجريست معرفى كردند . معرفى كتابى مفصل به زبان پارسى درى در علم پزشكى و متعلق بقرن چهارم كه مؤلفش بيك واسطه شاگرد محمد زكرياى رازى بوده است مرا بر آن داشت كه آن كتاب را نيز بدست آورد و بدقت بخواند . در آن ايام در كتابخانهء ملى تهران از اين كتاب فقط عكسى

--> ( 1 ) - A Catalogue of the Persian Manuscripts in the Library of the University of Cambridge . By : Edward G . Brown 1896 P . P . 13 - 37