ربيع بن أحمد الأخويني البخاري
34
هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )
خوانند « 1 » و جن دير بماند بيس گردذ و گر به زير موى افتد داءالثعلب بلغمى بديد « 2 » آرذ و بيماريهاى ديكر كه اينجاى استقصاء اين اسباب نيست . و جهارم نوع از بلغم بىمزه بوذ و بقوام تنك بوذ و بر مفاصل گرد آيذ « 3 » و منفعت اين خلط آن بوذ كبيوندها را جنبان دارذ و كر بيشتر گرد آيذ و طبيعت مفاصل دفع نتوانذ كردن « 4 » اوجاع المفاصل بلغمى بديد آيذ و اكر « 5 » بر اعصاب افتد استرخا بديد آيذ « 6 » . و بنجم نوع از بلغم هم بىمزه بوذ و لكن بقوام سطبر بوذ و لزج بوذ و منفعت اين خلط آن بوذ كى غذا كند مر پيها را و اوتار « 7 » و رباطات را و اكر « 5 » بدماغ گرد آيذ و فرونيايذ از راه بينى و كام و انجا بماند صرع بديد آيذ و سكته و فالج و تشنج تر اكنون بسنده كردم « 8 » ازين باب و ياذ كنم انواع سودا « 9 » . انواع سودا بدانك « 9 » سودا دو كونه بوذ يكى سودا طبيعى و اين « 10 » دردى خون بوذ « 11 » كياذ كرديم « 12 » و از منافع ( f . 29 ) اين سودا آنست كى هر اندامى را كبمزاج « 13 » سرذ بوذ و خشك ، طبيعت اين سودا او را غذا كند جن اندكى با خون رفته بوذ
--> ( 1 ) - ب ه : ببارسى ( 2 ) - ف : « بديد » ندارد . ( 3 ) - ب ه : . . . هيج طعم نبوذ ، صح . ( 4 ) - ف : نتواند دفع كردن . ( 5 ) - ف : و كر . ( 6 ) - ف : استرخا آرذ . ( 7 ) - ف : را . ( 8 ) - ف : بسنده كنم . ( 9 - 9 ) - ف : باب فى انواع السودا ياذ كنم انواع سودا را . ( 10 ) - ف : و اين از . ( 11 ) - ف : جنان . ( 12 ) - ب ه : و بدانك هر شرابى را سه كونه و سه . . . . . م : و هر شرابى را سه كونه قوام بود يكى كفك او بود بر سر خم برآيد و ديكر دردى او بود كى اندر زير خم بماند و سه ديكر شراب روشن كه بميان خم و بميان كفك و دردى اندر بود اكنون جكر را به مثل خون خمشناس و كفك شراب را جون صفرا و دردى خون سودا طبيعى و شراب صافى را جون خون . ( 13 ) - ف : كه مزاج .