ربيع بن أحمد الأخويني البخاري
32
هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )
اين سليم بوذ و بدان بدى نبوذ و بوذ كداروى سخت گرم بوذ جن عاقرقرحا يا جن خزميان يا نيز كرمتر ازيشان جن افربيون « 1 » و مزاج معده جنان گرم كند كهمه كيلوس را بجوهر اين صفراها برذ اعنى كراثى و زنجارى و نيلى و سلقى و اكر بيش خورده بوذ حال بر همين قياس بوذ . اكنون ياذ كرديم « 2 » انواع صفرا و كفتيم كبنج كونه بوذ يك كونه معتدل « 3 » و دو گونه فروتر « 4 » بگرمى از معتدل و دو كونه كرمتر از معتدل ( f . 27 ) و سه گونه صفرا را تولد « 4 » اندر جگر بوذ يكى احمر [ ناصع ] « 5 » و اصفر و محىّ و دو كونه اندر معده بديذ آيذ اعنى كراثى و زنجارى « 6 » و اين را سلقى و نيلى خوانند جنانك ياذ كرديم و همه انواع صفرا بلون بايذ دانستن ، جه بمزّه جذا « 7 » نتوان كردن ازيراك همه تلخاند « 7 » . اندر انواع بلغم « 8 » باز انواع بلغم را بلون جذا نتوان كردن جى همه سبيدند ، بمزه بايد جذا كردن « 9 » اكنون ياذ كنم انواع بلغم . بدانك انواع بلغم بر « 10 » بنج كونه بوذ يك كونه طبيعى و جهار گونه نه طبيعى . اما انك طبيعى بوذ مزه وى شيرين بوذ و باجواف عروق كرد آيذ و محل وى از خون جنان بوذ جن محل شيره خام از مىبخته « 11 » و نيز كويند
--> ( 1 ) - ف : افريپون . ( 2 ) - ف : ياذ كنم . ( 3 ) - ب ه : و آن طبيعى بوذ ، صح . ف : بوذ . ( 4 ) - ف : از معتدل و سه كونه صفرا را . ( 5 ) - از « ف » و « م » افزوده شد . در اصل ناضع . ( 6 ) - ب ه : ظ . سلقى و نيلى از . . . هم اين نوع . . . ن كه جون سوختهتر شود كراثى و زنكارى كردد از جهت آن بكرمى كمتر . . ( 7 - 7 ) - ف : نتوانذ كردن كه همه طلخ آيذ . ( 8 ) - ف : باب فى انواع البلغم . ( 9 ) - ف : جذا بايد كرد . ( 10 ) - ف : بدانك بلغم نيز . ( 11 ) - ب ه : ظ . و بتازى جنين كويند كه دم لحقه نصف هضم . م : و بتازى كويند كانه دم لحقه نصف نضيجه .