محمد بن زكريا الرازي
71
كتاب الجدري والحصبة ( آبله و سرخك ) ( فارسى )
آن را بشكاف و محتوى آن را خارج نما و اين اعمال را با سرعت انجام بده ، زيرا در دفع الوقت خطر بزرگى است . پس از آن به بينى و گوش توجه كن ، تا در آنها آبله زياد بيرون نيايد ، زيرا اگر دانهها زياد بيرون زنند بيمار را به زحمت اندازد . و اگر داخل گوش آبله بزند خطر آشكارى دارد ، پس بايد بطور دائم در بينى مريض روغن گل سرخ گرم كه كافور هم در آن ريخته و حل شده باشد بريزى « 1 » و در داخل گوش سركه نيمگرم كه در آن شياف ماميثا يا حضض « 2 » ريخته باشند دو يا سه مرتبه در روز بعد از اندك زمان در گوش بچكانى « 3 » . اگر در كف پادرد شديدى بود ، بايد آن را با روغن نيمگرم بمالى و با پنبه « 3 » و آب گرم تكميد كنى . اگر با اين عمل درد آرام نگرفت و بيرون زدن آبله آسان نشد ، كنجد « 4 » پوست كنده را بكوب و با شير حل كن و آن را بپاى مريض بمال و با پارچه محكم ببند و تمام شب بسته به همان حال بگذار ، سپس آن را با آب گرم كمپرس نما و دوباره اين عمل
--> ( 1 ) - نظر و دستور صحيحى است . ( 2 ) - شرح آن آمد . ( 3 ) - در متن عربى هينمه آمده است كه به نظر مىرسد هنيهه صحيح باشد . ( 4 ) - در تاريخ طب اولين طبيبى كه از استمال پنبه سخن گفته رازى بوده است ، نه آنكه اطباء از وجود پنبه اطلاع نداشتند ، بلكه استعمال آن را در بيماريها ذكر نكردهاند . ( 5 ) - Ce ? same