محمد بن زكريا الرازي
52
كتاب الجدري والحصبة ( آبله و سرخك ) ( فارسى )
همچنين اسفيدباجات « 1 » و گوشتهاى بره و چهارپايان « 2 » و ملخ « 3 » و جوجه و ادويه « 4 » و دانههاى گرم نبايد به بيمار داد . در مواقع وبائى يا در مزاجهاى بيماران گرم و تر و مستعد عفونت يا مزاجهاى گرم و خشك و مستعد التهاب با دستورى كه داده شد به بيمار داروهائى بايد داده شود كه ذيلا ذكر مىنمائيم : به صاحبان مزاجهاى گرم و خشك ملتهب بايد بقولات سرد و تر و خنككننده مثل خرفه « 5 » و خطمى بستانى « 6 » و يمانيه « 7 » و كدو و خيار و كالك ( دستنبو ) داد . اما خربوزههاى شيرين را مخصوصا بايد از بيمار منع نمود و اگر احيانا بيمار از آنها خورد بايد فورى رب ميوه ترش به وى داد و به اين دسته از بيماران بايد ماهى رودخانه و ماست تازه بدهند . اما كسانى كه بدنهاى تر و تازه و گوشتى و سرخ و سفيد دارند ، بايد غذاهايشان از همانها باشد كه در ابتدا گفتيم ، يعنى غذاهاى سرد و خشككننده و بايد آنها را از خستگى و حمام و جماع و راه رفتن و سوارى و ماندن در آفتاب و محل غبار و خوردن آب چاه و ميوهها و دانههائى كه مانده و زرد شده منع نمود .
--> ( 1 ) - اصل اين كلمه فارسى است كه يك نوع شورباى سفيد ( سفيدبا ) است و آن خوراكى است مركب از گوشت و پياز و روغن زيتون و روغن خوراكى معمولى و پنير و بعضى گفتهاند مركب از گوشت و ترشى و پياز و گشنيز و نمك ( نقل از حاشيه كتاب آبله و سرخك چاپ بيروت 1872 ميلادى صفحه 25 ) ( سفيد با - آش اسفناج - آش اسفناج با ماست ) . ( 2 ) - در اينجا بيشتر مقصود گاو است . ( 3 ) - مقصود ميگو است . ( 4 ) - در متن عربى توابل آمده است كه مقصود زيره و گشنيز و امثال آن است . ( 5 ) - عربى آن بقلة الحمقاء - Pourpier ( 6 ) - خطمى بستانى يا ملوخيا يا ملوخيه كه گل خطمى بستانى است ( مخزن الادويه چاپ هند 1960 هجرى قمرى صفحه 1027 ) . ( 7 ) - سبزى است بمانند اسفناج ( حاشيه آبله و سرخك چاپ بيروت )