محمد بن زكريا الرازي

111

كتاب الجدري والحصبة ( آبله و سرخك ) ( فارسى )

و اريباسيوس « 2 » و اهرن « 3 » و ماسرجويه « 4 » .

--> ( 2 ) - اريباسيوس برغامسى ( Oribase de Pergamone - ) از پزشكان دانشمند و اصلش از برغامس ( - پرگامن ) بود . وى در سده چهارم ميلادى ( 325 - 400 ميلادى ) مىزيسته است . كتب مهم و معتبرى در طب دارد و بر كتابهاى بقراط شروحى نگاشته است . اريباسيوس شاگرد زنون قبرسى ( Zenon de Chypre - ) مىباشد . از آن نظر كه اريباسيوس در بيماريهاى زنان دست داشته به نام « اريباسيوس قوابلى » مشهور مىباشد . ( 3 ) - اهرن ( Heron I'ancien Aron - H . d'Alexandrie ) يا اهرن الاسكندرانى از پزشكان مكتب اسكندريه بود كه به نام اهرن القس معروف مىباشد . وى در سال 650 ميلادى مىزيسته و صاحب كناش ( - مجموعه طبى - ( Formulaire مىباشد . وى اول دفعه نام بيمارى آبله را در كتابى به سريانى نوشته اسم برده بعدها توسط ماسرجويه ( - ماسرجيس ) به عربى ترجمه شده است . اهرن در دوران پادشاهى هرقل ( Heraklios - ) امپراطور روم مىزيسته . كتابش در سى مقاله است كه بعدها ماسرجويه دو مقاله بدان افزوده . مجموعه وى توسط گوسيوس ( Gosius - ) ترجمه گرديده است . كتاب ( يا كتابهاى ) اهرن سهم علمى زياد در ميان مسلمانان و اعراب ابتداء اسلام داشتند . اهوازى ( - على بن عباس مجوسى اهوازى ) در مقدمه كتاب خود به نام ملكى ( - كامل - الصناعة الطبية الملكى ) از كتاب اهرن ستايش كرده و از مطالبش تعريف و تمجيد مىكند . اما ترجمه عربى آن را ناقص مىداند . بايد دانست اين اهرون غير از اهرن ( - ايرن البيزنطى - اهرن جوان - He ? ron de Bysance ( He ? ron le june كه مهندس بوده مىباشد . ( 4 ) - ماسرجويه ( - ماسرجيس ( Masarjawai - ماسرجويه از پزشكان جنديشاپور بود . وى از اهالى بصره و در زمان عمر بن عبد العزيز خليفه اموى و ايضا در زمان مروان خليفه مىزيسته . كناش اهرن را به عربى برگردانده . كناش اهرن در سى مقاله بود ، اما ماسرجيس دو مقاله بدان افزوده است . در زمان عمر بن عبد العزيز كتاب بالا كه مدتها بدان توجه نشده و بدلائلى در خزانه كتب محبوس بود ، به امر خليفه بيرون آورده شد و مورد استفاده عموم قرار گرفت . اين ماسرجيس سردسته خاندانى به همين نام مىباشد . وى يهودى ايرانى بود كه رازى هم در كتاب حاوى ويرا به نام يهودى و در خلال نظرات پزشكان سلف و فقط به نام « يهودى » ذكر كرده است . از وى دو اثر بزرگ بنام « قوى الاطعمه و منافعها و مضارها » ( - در نيروهاى خوراكيها و سود و زيان آنها ) و كتاب « قوى العقاقير و منافعها و مضارها » ( - در نيروهاى گياهان و سود و زيان آنها ) در كتب مورخان آمده است . فرزندش بنام عيسى ( - عيسى بن ماسرجيس ) به مانند پدر در كار ترجمه زبردست بود . از وى نام كتابهاى چندى در كتب مورخان آمده كه دوتاى از آنها بنام « كتاب الالوان » ( - رنگها ) و « كتاب الروائح و الطموم ( - بوها و خوراكيها ) مىباشد .