محمد بن زكريا الرازي
107
كتاب الجدري والحصبة ( آبله و سرخك ) ( فارسى )
پس معلوم مىشود كه رازى با زبان يونانى آشنا نبوده و اين زبان در اختيار و تيول عدهاى از اطباء سريانى و حرانى قبل از رازى بوده و آنها كتابها را از يونانى به سريانى و سپس به عربى و بعضا مستقيما از يونانى به عربى برگرداندهاند كه همين ترجمهها منابح بزرگ در تمدن اسلامى شده است . اما بعضيها معتقدند كه رازى زبان يونانى مىدانسته و يا لااقل مىتوانسته كموبيش از كتابهاى يونانى مستقيما استفاده كند . 4 - ادوار مختلف بيمارىهاى آبله و سرخك - رازى در كتاب آبله و سرخك تقريبا در تمام فصول ابتلاء به اين دو بيمارى را در نوباوگان و كودكان و نوجوانان و بالغان و اشخاص مسن و پيرمردان و ايضا در فصول مختلفه بطور جداگانه متذكر گرديده ، به نحوى كه تقريبا جزئيات امر را گفته است . از مطالعه ترجمه كتاب اين مطلب به خوبى آشكار و هويدا مىگردد و احتياج به شرح و بسط ديگر نيست . فقط به ذكر يك نكته متذكر مىگردد كه از مرور به صفحات ترجمه كتاب چنين مستفاد مىگردد كه رازى را دقت كامل به نگارش كتاب پرداخته و معلوم مىشود كتاب نتيجه مشاهدات سريرى ( Clinique - ) وى مىباشد ، مضافا بدانكه در فصل پنجم كه در « احتراز از آبله قبل از ظهور و جلوگيرى از ازدياد آن بعد از بروز » است » ، جميع نكات را تذكر داده و نسخ چندى هم كه عملى مىباشد آورده است . درين فصل ( فصل پنجم ) درباره شيرخواران و كودكان و نوباوگان و جوانان و زنان شيرده كه آبله در نياورده يا آنكه آبله ضعيف گرفتهاند و فصول آبله و مزاج افراد - مستعد و قبول آبله و مكان آنها و افراد چهارده ساله و پائينتر از آنها و غذاهائى كه براى آنان لازم است و مواقعى كه آبله شيوع دارد و افرادى كه مزاجهاى آنها متفاوت است و بدنهاى آنها تر و تازه و گوشتى و يا سرخ و سفيد باشد ، هركدام علىحده مشروح گفته است . فصل پنجم كتاب شاه فصل كتاب آبله و سرخك رازى است ، چرا كه در اين فصل رازى تكليف پزشكان را در برابر آبله افراد و جلوگيرى از ابتلاء بدان و درمان