حكيم ابو على ( مجهول ) ( مترجم : محمد بن زكريا الرازي )
74
خواص الأشياء ( فارسى )
باب هشتم در اقراص قرص طباشير : كه طبع را نرم دارد و تبهاى محرقه و ماده را نافع بود و سرفه و خشونت سينه را سود دهد و تشنگى بنشاند ؛ صنعت آن : طباشير سفيد دو درم و نيم ، ترنجبين سه درم ، مغز خيارين دو درم ، مغز تخم كدو يك درم ، نشاسته و صمغ عربى و خشخاش سفيد و كتيرا از هريك نيم درم ، كوفته و بيخته ، به لعاب نيكو بسرشند و قرص سازند و در سايه خشك كنند . قرص طباشير : جهت تبهاى صفرايى و شكم ببندد و خون باز دارد ؛ صنعت آن : صمغ عربى و تخم حماض و نشاسته از هريك ده درم ، ورق گل سرخ پانزده درم ، سماق و زرشك بىدانه از هريك هفت درم ، مجموع كوفته و بيخته و بريان كرده ، و طباشير سفيد هفت درم ، گل ارمنى ده درم به گلاب بسرشند و قرص سازند . قرص طباشير معتدل : سودمند بود جهت تبهاى محرقه و تشنگى بنشاند ؛ صنعت آن : زرشك بىدانه و طباشير سفيد و ورق گل سرخ از هريك يك درم و نيم ، مغز خيار بادرنگ و تخم كاسنى و مغز دانهء كدو و تخم كاهو و تخم تورك از هريك نيم درم ، صندل سفيد يك درم ، كافور دانگى ، كوفته و بيخته ، به لعاب نيكو بسرشند و قرص بسازند و در پشت غربال خشك كنند . نوع ديگر : نافع بود تبهاى محرقه و تبهاى دق و سرفهء گرم و تشنگى بنشاند و حرارت كم كند ؛ صنعت آن : طباشير سفيد و ورق گل سرخ و صندل مقاصرى و تخم كاسنى و تخم خيار زرد و گل ارمنى و تخم كاهو و تخم تورك از هريك يك مثقال ، كافور دانگى ، كوفته به لعاب نيكو بسرشند و قرص سازند . قرص كهربا : جهت خون رفتن شكم سودمند بود ؛ صنعت آن : كهربا و بسّد و مرواريد و تخم تورك از هريك پنج درم ، شاخ بز كوهى سوخته و پوست تخممرغ سوخته و صمغ