حكيم ابو على ( مجهول ) ( مترجم : محمد بن زكريا الرازي )

72

خواص الأشياء ( فارسى )

داروها به آن بسرشند . مفرّح سرد ، دواء المسك بارد : ضعف دل و خفقان كه از گرمى بود به غايت مفيد باشد ؛ صنعت آن : مرواريد ناسفته و كهربا و بسّد سوخته و گاو زبان و گل ارمنى از هريك دو درم ، طباشير سفيد دو درم ، مشك خالص نيم درم ، قند سفيد سى درم ، عرق بيد بيست مثقال ، گلاب چنان چه رسم است ، ترتيب كنند . مفرّح مسيحى : قوّت دل و دماغ و معده و جگر بدهد و قوّت پشت و گرده زياده كند و نعوظ تمام آورد و باه را قوّت دهد و اشتها بازديد كند ؛ صنعت آن : قرفه پنج درم ، خولنجان و كبابه و قرنفل و جوز و سنبل و قاقلهء صغار و كبار و جوزبوّا و تخم فرنجمشك و ورق قرنفل از هريك سه درم ، گاو زبان و بادرنجبويه از هريك پنج درم ، اشنه و سنبل از هريك چهار درم ، زعفران سه درم ، بهمن سفيد و سرخ از هريك چهار درم ، مصطكى سه درم ، سادج هندى دو درم ، زنجبيل و دارفلفل از هريك درمى ، پوست اترج و گل سرخ از هريك چهار درم ، سعد هندى دو درم ، خصية الثّعلب ده درم ، لسان العصافير و بسباسه از هريك سه درم ، عنبر اشهب دو درم ، مشك خالص نيم درم ، لعل يك درم ، مرواريد ناسفته دو درم ، كهربا و بسّد از هريك يك درم ، زر محلول و نقرهء محلول از هريك نيم مثقال ، جزو اعظم خوب سى مثقال كوفته و بيخته ، با دو وزن عسل بسرشند و اگر به قند خواهند دو وزن قند و نيم وزن عسل تا خشك نشود . مفرّح ، نوع ديگر : همان خواص دارد ؛ صنعت آن : قرنفل سه درم ، خولنجان سه درم ، قرفه چهار درم ، بسباسه سه درم ، جوزبوّا پنج درم ، قاقلهء كبار و صغار و سنبل و اشنه و ورق قرنفل و گاو زبان و زنجبيل و بهمنين از هريك پنج درم ، خصية الثّعلب خوب ده درم ، نارمشك و فرنجمشك از هريك چهار درم ، عاقرقرحا يك درم ، مصطكى سه درم ، ورق گل سرخ پنج درم ، مرواريد ناسفته سه درم ، كهربا و بسّد از هريك درمى ، عنبر اشهب دو درم ، مشك خالص نيم درم ، لعل يك درم ، ياقوت كبود نيم درم ، زر محلول و نقرهء محلول از هريك نيم مثقال ، پوست اترج سه درم ، سعد دو درم ، جزو اعظم خوب از سه نوع پنجاه درم ، قند سفيد نيم من ، عسل نيم من ، چنان چه ربّ بسازند . مفرّح رشيدى : اين نسخه منسوب است به خواجه رشيد الدّين و خواصّ اين آن كس بداند كه تواند ساخت به تحقيق كه اسم او دانسته است ؛ صنعت آن : لعل پنج مثقال ، بسّد پنج