حكيم ابو على ( مجهول ) ( مترجم : محمد بن زكريا الرازي )

61

خواص الأشياء ( فارسى )

معجون سنبل : جهت معده و جگر نافع بود ؛ صنعت آن : سنبل الطّيب و فقّاح اذخر و مويز منقّى و قصب الذّريره از هريك چهار مثقال ، زعفران و مرّ صافى و انيسون و فلفل و دارفلفل از هريك درمى ، مقل دو درم ، سليخه پنج درم ، كوفته و بيخته ، مقل و مويز در مثلّث خوسانند و با عسل بسرشند . معجون قى : سرفه را سودمند بود و درد جگر و معده و درد سينه و آواز صافى كند و بول براند و درد سپرز زايل كند ؛ صنعت آن : مويز منقّى و كشمش بيست و پنج درم ، زعفران و سنبل و سليخه و دارچينى و دارشيشعان از هريك درمى ، قصب الذريره و فقّاح اذخر و مقل و علك البطم از هريك دو درم و نيم ، مرّ صافى چهار درم ؛ صمغ‌ها و مويز در مثلث بگدازند و با عسل بسرشند و بعد از شش ماه استعمال كنند . معجون قباد الملك : مفاصل و نقرس ساكن كند و درد سپرز و تب‌هاى كهن و ضيق « 1 » النّفس و سرفهء كهن و ريش روده و تاريكى چشم و درد گلو همه را نيك بود . هركه سه روز بياشامد از اين زحمت‌ها ايمن باشد و قوّت اين تا سه سال باقى باشد ؛ صنعت آن : جنطياناى رومى و اسطوخودّوس و قردمانا و جاوشير و كمافيطوس و تخم سداب و فراسيون و اسقورديون و ميعهء سايله از هريك پنج مثقال ، مرّ و زعفران و قسط و فلفل سفيد و اذخر و سنبل و فرفيون و پوست بيخ لفّاح و اشق و فودنه و رازيانه و دوقو و ورق گل سرخ و ناردين و حبّ بلسان از هريك سه مثقال ، سليخه شانزده مثقال ، قنه و عصارهء غافث و تخم حندقوق و صمغ بادام از هريك چهار مثقال ، فرفيون و بزر البنج سفيد از هريك شش مثقال ، صمغ‌ها و عصاره در مثلث خوسانند و با سه چندان عسل بسرشند و بعد از شش ماه استعمال كنند . معجون قيصر : خفقان را و صرع را و درد معده كه از سردى باشد و سدّه بگشايد و در خون تغييرى عظيم پيدا كند و هاضمه را قوّت دهد و فواق زايل كند ؛ صنعت آن : جند بيدستر و ربّ السّوس و سليخه و قسط و فلفل سياه و افيون و ميعه و زعفران و سنبل از هريك سه درم ، جاوشير يك درم ، زرنباد و مرواريد ناسفته و درونج از هريك نيم درم ، مشك خالص دو دانگ ، با سه چندان عسل بسرشند ، شربتى مقابل يك نخود . معجون نجاح : مسهل سودا و بلغم بود ؛ صنعت آن : هليلهء سياه و بليله و هليلهء كابلى و آمله

--> ( 1 ) . س : زيق .