حكيم ابو على ( مجهول ) ( مترجم : محمد بن زكريا الرازي )
57
خواص الأشياء ( فارسى )
مغز گردكان و نارگيل و جلقوزه و حبّة الخضرا و حبّ الزّلم و حبّ قلقل و كنجد مقشّر و خشخاش سفيد و تودريين و بهمنين و تخم كدو و اسپست و شلغم و پياز و انجره و لسان العصافير و زنجبيل و دارفلفل و كبابه و دارچينى و خصية الثّعلب و قرفه و شقاقل و خولنجان و تخم هليون ، اجزا مساوى كوفته و بيخته باشد ، چندان عسل بسرشند . لبوب ، نوع ديگر : كه همان خواصّ دارد ؛ صنعت آن : مغز پسته و فندق و جلقوزه و زنجبيل از هريك پنج درم ، مغز بادام و كنجد مقشّر از هريك ده درم ، لسان العصافير و حبّ الرّشاد و تخم اسپست از هريك دو درم ، زنجبيل و دارفلفل و كبابه و كندر از هريك مثقالى ، بهمنين و تودريين از هريك چهار درم ، حسك « 1 » و مرّ صافى و تخم كدو و شلغم و پياز و انجره از هر يك دو درم ، عسل سه وزن ادويه . معجون اسرار الاطبّاء : نسخهء مولاناى اعظم ، مسيح الزّمان ، شمس الملّة و الدّين ، هلال اردبيلى ؛ خواصّ اين بسيار است ، امّا مخصوص است به چند چيز : باه را زياده كند و مجامعت و دل را و دماغ قوّت دهد و نشاط آورد و قضيب محكم كند و لون نيكو كند و بعد از مجامعت استعمال مىكنند تا از نقصان عرق النّسا ايمن باشد ؛ صنعت آن : شقاقل و خولنجان و خصية الثّعلب و بهمنين و تودريين و وج و لسان العصافير از هريك سه درم ، سرّهء سقنقور مثقالى ، حبّ بلسان و فلفل سفيد و مغز سه تخم و تخم خيار چنبر و تخم كرز و گندنا و پياز و شلغم و اسپست و دوقو و تخم هليون و حسك و مرّ صافى از هريك دو درم ، دارچينى و قرنفل و سنبل و بسباسه و اسارون و كبابهء چينى و سعد و دارفلفل و جوزبوّا و عود خام و نارمشك خالص نيم درم ، مغز نارگيل و پسته و بادام و صنوبر و مغز حبّة الخضراء و مغز القطن و كنجد و مغز حبّ الزّلم از هريك هفت درم ، زنجبيل و بوزيدان و قسط شيرين و درونج از هريك دو درم ، جزو اعظم خوب سى مثقال ؛ ادويهها با هم بكوبند و مغزها با هم ، و مشك و زعفران با هم حل كنند و عنبر در سه وزن اينها عسل بگدازند و با يكديگر بسرشند . معجون سقراط : اين معجون را مفرّح محزون خوانند و اين نسخه از زبان يونانى [ به ] « 2 » عربى كردهاند و به پيش مأمون خليفه فرستاده . امراض بلغمى و سودايى و ضعف و جنون و نسيان و وسواس فكر و سعال قديم و سل و دق و صرع و برص و ضعف دماغ و نقرص
--> ( 1 ) . س : خشك . ( 2 ) . به قياس افزوده شد .