حكيم ابو على ( مجهول ) ( مترجم : محمد بن زكريا الرازي )

26

خواص الأشياء ( فارسى )

من ، نعناع تازه ده شاخه ، عود خام و مصطكى از هريك ده درم ، پوست بيرون پسته پنج درم ، كوفته در كيسه كنند و در آب انار بجوشانند تا شيره باز دهد و يك من قند اضافه كنند و به قوام آورند ؛ و اگر ساده خواهد دو من آب انار بجوشانند تا به نيم من آيد و يك من قند اضافه كنند . شراب نعناع : فواق بنشاند و قى و اسهال بازدارد ؛ صنعت آن : انار ترش و شيرين دانه كنند و با شحم بكوبند و آبش بگيرند و قدرى آب نعناع داخل هريك من آب انار نيم من قند اضافه كنند و به قوام آورند و فرو گيرند . شراب آلوى مسهل : آلوى سياه صد عدد و عنّاب سى دانه ، بنفشه و تربد از هريك بيست درم ، خرماى هندى يك چهار يك ، بيخته و پالوده ، نيم من قند و نيم من ترنجبين اضافه كنند و به قوام آورند و فرو گيرند و يك درم سقمونيا در آن حل كنند . شراب انار عذب : ذات الجنب را سود دارد ؛ صنعت آن : آب انار شيرين دو من و يك من قند به قوام آورند ، و در نسخهء ديگر نيم من آب سيب شيرين آورده‌اند . شراب خشخاش : نزله و ريش سينه و شش را سود دهد و بىخوابى زايل كند و بهتر اين بود كه با پوست پزند ؛ صنعت آن : خشخاش درست با پوست صد عدد كوفته كنند و با پنج رطل آب باران بپزند و بپالايند و با دو من قند بجوشانند تا به قوام آيد و اگر از خشخاش بىپوست پزند يك وقيه خشخاش نيم‌كوفته كنند و بجوشانند و بپالايند و با يك من قند به شربت پزند . شراب سيب : قوّت معده بدهد و مفرّح بود دل را و اسهال صفرايى باز دارد ؛ صنعت آن : سيب اصفهانى از دانه و پوست پاك كند و به هاون سنگين يا چوبين بكوبد ؛ و آب آن بگيرند ، ده من بجوشانند تا باز دو من آيد و با يك من قند به قوام آورند ؛ و اگر ربّ خواهند ، چاشنى نهند . شراب به : قوّت دل بدهد و اشتها بازديد كند و طبيعت ببندد و قى و غثيان باز دارد و تشنگى بنشاند ؛ صنعت آن : چون صنعت سيب باشد ؛ و اگر ربّ خواهند ، چاشنى نهند . شراب ريواس : اسهال صفرايى دفع كند و قى باز دارد ، تشنگى بنشاند و قوّت معده بدهد و دفع خمار بكند ؛ صنعت آن : ريباس پخته به كارد چوبين پاك كند و به هاون سنگين بكوبند و آب آن بگيرند و به تخم‌مرغ صافى كنند و بپالايند و بجوشانند تا باز دو دانگ آيد و به مقدار آب قند به قوام آورند و آب داخل كنند . اگر رب خواهند چاشنى نهند و ده من آب به دو من آورند و فرو گيرند و در ظرفى زجاجى كنند و نگاه دارند .