حكيم ابو على ( مجهول ) ( مترجم : محمد بن زكريا الرازي )
119
خواص الأشياء ( فارسى )
صنعت آن : قسط ده درم ، جند بيدستر پنج درم ، فودنهء كوهى دوازده درم ، عاقرقرحا هفت درم ، كندش چهل درم ، مويزج سه درم و نيم ، جملگى در چهارصد درم شراب خوسانند تا دو بهر رود ، نيم من روغن خيرى اضافه كنند و بجوشانند تا شراب برود و روغن بماند . پس در ده درم روغن دو درم فرفيون تازه درافكند و دو جوش بدهد و فرو گيرد . روغن سوسن : سردى و اختناق رحم را سود دهد و گرده و مثانهء سرد را گرم كند ؛ صنعت آن : سليخه و قسط و حبّ بلسان از هريك ده درم ، قرفه و قرنفل از هريك ده درم ، مصطكى پنج درم ، گل سوسن سى عدد زردى از وى جدا كرده و داروها كوفته در شيشه كنند با نيم من روغن كنجد و نزديك آفتاب بنهند چهل روز . روغن بيد انجير : فالج و لقوه و سدّهء جگر و سپرز و قولنج را سود دهد ؛ صنعت آن : نانخواه و سعتر و فودنه و تخم كرفس و باديان و انيسون و مصطكى و اسارون از هريك بيست درم ، بيخ كرفس و بيخ باديان و بيخ اذخر و بيخ سوسن و راسن از هريك پنج درم ، سكبينج و جاوشير از هريك سه درم ، زنجبيل و دارچينى و كبابه و قاقله و خيربوّا و دارفلفل و جوزبوّا و بسباسه و شونيز و قسط و كرويا از هريك چهار درم ، زرنباد و درونج عقربى از هريك سه درم ، همه نيم كوفته بخوسانند يك شبانهروز ، روز ديگر بجوشانند و بمالند و بپالايند و با صد و پنجاه درم روغن بيد انجير در ديگ كنند و بجوشانند تا روغن بماند . روغن بيد انجير : مسهل بلغم بود ، اعصاب از رطوبت پاك كند و در حقنهها استعمال كنند ؛ صنعت آن : كنه تخم بريان كنند و خرد بكوبند و به آب مىجوشانند و كف برمىدارند تا چندان كه زرد و صافى بماند و آن آب بريزند و كفها در ديگ كنند و بجوشانند كه روغن صافى پيدا مىشود . روغن ترب : مانند روغن زيت بود و گرمتر از روغن بيد انجير باشد ، نافع بود درد گوشى را كه سبب آن سردى باشد ؛ صنعت آن : ترب سه جزو ، روغن كنجد يك جزو ، به آتش نرم بجوشاند تا آب برود و روغن بماند . روغن حسك : عسر البول را عظيم نافع بود ؛ صنعت آن : حسك ده درم ، زنجبيل چهار درم ، در يكديگر نيم كوفته كنند و بجوشانند و بپالايند و يك چهار يك روغن كنجد به رويش كنند . روغن كدو : سرسام و ماليخوليا را نافع بود ، بوييدن و ماليدن : كدوى تازه بستانند و پوست او بخراشند و آب آن بگيرند پنج من و يك من روغن كنجد اضافه كنند و بجوشانند تا آب