حكيم ابو على ( مجهول ) ( مترجم : محمد بن زكريا الرازي )
89
خواص الأشياء ( فارسى )
تخم از هريك پنج درم ، تخم كشنه و تخم كشوث از هريك سه درم ، تخم كرفس و انيسون و باديان از هريك دو درم ، عصارهء زرشك چهار درم ، ريوند چينى مثقالى ، ربّ السّوس دو درم ، لك مغسول چهار دانگ ، زعفران و سنبل و مصطكى و افسنتين از هريك درمى ، كافور دو دانگ ؛ شربتى سه درم . سفوف فربهى : نخود سفيد پنجاه درم در سركه خوسانند و خشك كنند و برنج شسته خشك كرده پنجاه درم ، نان ميدهء خشك كرده سى درم ، مغز بادام مقشّر شصت درم ، كشك جو و كشك گندم و خشخاش ابيض از هريك سى درم ، شكر طبرزد نيم من ، جملگى كوفته ، شربتى سى درم به آب يا با شير تازه بياشامند . سفوف انار دانه : ضعف معده و اسهال مرارى را سود دهد و تشنگى بنشاند و قى باز دارد ؛ صنعت آن : انار دانهء بريان پانزده درم ، زيرهء كرمانى در سركه خوسانيده و آب او خشك كرده و بريان كرده و تخم مورد و سماق و بلوط و پوست كنار و پوست سنجد و گشنيز خشك بريان كرده و خرنوب شامى و نبطى از هريك پنج درم ، و دانگى عود خام كوفته و بيخته ، استعمال كنند . سفوف نشاسته : اسهال مرارى را نافع بود ؛ صنعت آن : نبك و تخم ريحان و مرّ و زرشك و صمغ عربى و نشاسته و گل ارمنى و طباشير سفيد و تخم حماض مساوى بريان كرده ، سه تخم اوّل بكوبند و باقى كوفته به گلاب تر كنند و به روغن گل بادام چرب كنند و فرو برند . سفوف مقلياثا : اسهال كهن و تزحّر و ضعف معده و بواسير را نافع بود ؛ صنعت آن : تخم سفندان بريان كرده سه جزو ، زيرهء كرمانى مدبّر يك جزو ، تخم گندنا و هليلهء سياه و هليلهء كابلى از هريك نيم جزو ، مصطكى هشت يك جزوى ، هليلهء زرد در روغن زيت بريان كنند ، جملگى كوفته و سحق نكرده و تخم اسفندان نكوبند . سفوف زرشك : ضعف معده را نافع بود و شكم ببندد ؛ صنعت آن : سماق و نانخواه و زنجبيل و انار دانهء ترش بريان كرده و زرشك بريان كردهء بىدانه و پوست كنار از هريك دو درم ، نبات مصرى بيست درم ، كوفته و بيخته ؛ شربتى دو درم . سفوف سماق : تشنگى بنشاند و اختلاج « 1 » را نافع بود ؛ صنعت آن : سماق ده درم ، حبّ الآس و انار دانهء ترش بريان كرده از هريك پنج درم ، خرنوب و صمغ عربى از هريك دو درم ، كوفته
--> ( 1 ) . س : اختلاف .