حنين بن اسحاق ( مترجم : مهدى محقق )

پيشگفتار 27

رسالة حنين بن إسحق إلى علي بن يحيى في ذكر ما ترجم من كتب جالينوس ( فارسى )

سالگى يا كمى بيشتر براى طبيبى از اهل جندىشاپور بنام شيريشوع بن قطرب از نسخه‌اى يونانى كه افتادگى بسيار داشت ترجمه كردم و بعد شاگرد من حبيش از من خواست كه آن را اصلاح كنم در هنگامى كه من به حدود سن چهل سالگى رسيده بودم . در اين وقت من نسخه‌هاى متعدّدى از يونانى گرد آورده بودم كه با يكديگر مقابله كردم تا اينكه نسخه‌اى فراهم گرديد و سپس نسخه سريانى را با اين نسخهء درست مقابله نمودم و چنين است عادت من در هرچه ترجمه مىكنم . نسخ متعدّد از ترجمهء مربوط به سنين مختلف در ذيل ترجمه « فى القوى الطّبيعية » جالينوس مىگويد : اين كتاب را سرجس به سريانى ترجمه بدى كرده بود و سپس من آن را به سريانى براى جبرئيل بن بختيشوع ترجمه كردم درحالىكه كودكى بودم كه هفده بهار از زندگى من گذشته بود و پيش از آن فقط يك كتاب را كه پس از اين ياد مىكنم ترجمه كرده بودم . ترجمهء اين كتاب از نسخه‌هاى يونانى كه افتادگىهائى داشت صورت پذيرفت سپس من نيك به تصفّح آن پرداختم تا آنكه افتادگىها را اصلاح كردم و پس از آنكه پا به سن نهادم دوباره تصفّح نمودم و افتادگىهاى ديگرى را يافتم كه اصلاح كردم . اين امر را به تو اعلام داشتم براى آنكه اگر از ترجمهء من از اين كتاب نسخه‌هاى مختلف يافتى سبب آن را بدانى . ترجمهء مجدّد بهتر از اصلاح ترجمه است در ذيل كتاب حيلة البرء جالينوس مىگويد : سلمويه از من درخواست كرد كه اين قسمت دوّم ( از حيلة البرء ) را براى او اصلاح كنم و چنين مىپنداشت كه آسان‌تر و بهتر از ترجمه است . بدين منظور قسمتى از مقالهء هفتم را با من مقابله كرد درحالىكه نسخهء سريانى در دست او و نسخهء يونانى در دست من بود و او متن سريانى را بر من قرائت مىكرد و هرگاه نكته‌اى از آن با متن يونانى مخالف بود من او را آگاه مىكردم و او اصلاح مىنمود و بدان اندازه اصلاح كرد كه ديگر كار بر او سخت آمد و براى او آشكار گشت كه از نو ترجمه كردن آسان‌تر و درست‌تر و پيوستگى در آن استوارترست لذا از من خواست تا آن مقالات را ترجمه كنم .