روى تباه [ كند ] « 1 » و زكام و نزله آورد ، خصوصا در زمستان ، اگر روز خفتن عادت دارد ، جهد كند كه از آن عادت بگذرد . امّا تدبير حركت و سكون ، جالينوس مىگويد كه سكون پيوسته و ترك رياضت ، هيچ از طعام در تدبير حفظ صحّت آفتى بزرگ است و حركت معتدل كردن پيش از قضا تدبير نيكوست ؛ و جاى ديگر مىگويد : سكون « 2 » و فراغ مزاج را تباه كند و رياضت و آمد و شد مزاج را لطيف كند و به اصلاح آورد ؛ و بقراط مىگويد كه منفعت رياضت در تن زيادة از منفعت دارو باشد ، از آنكه دارو گوشت تن را كم كند و رياضت اعضا را قوّت دهد [ و ] « 3 » فضله‌ها تحليل كند ؛ و رياضت هركس برحسب عادت أو باشد ، رفتن يا برنشستن يا كشتى گرفتن ؛ و رياضت آن‌وقت محمود باشد كه به اندكى ظاهر نشده باشد و عرق نكرده باشد . چون رنجه شود ، ترك بايد كرد . هركه را مزاج گرم و خشك باشد ، أو را رياضت زيان دارد ، و اگر اتفاق رياضتى افتد ، بايد كه به رفق و آهستگى ؛ و اگر كسى از درد سر نالد ، رياضت أو به رفتن و پاى ماليدن باشد . امّا ماليدن ، بقراط مىگويد كه اندام‌ها از ماليدن سخت شود . از ماليدن بسيار ضعيف شود و از ماليدن اعتدال گوشت زيادة گردد . امّا استفراغ ، اگرچه أنواع استفراغ بسيار است ؛ امّا آنچه در باب تدبير حفظ صحّت رعايت آن واجب است ، فصد است و داروهاى مسهل خوردن و قى كردن . جالينوس گويد : استفراغ از جملهء تن هرگاه كه اخلاط بود ، بسيار به فصد باشد و ترك غذا ؛ و اگر اخلاط فاسد شده باشد ، به اسهال بود و غذاى محمود .

--> ( 1 ) - به قياس افزوده شد . ( 2 ) - جاى اين كلمه در نسخه جابجا شده بود كه به قياس اصلاح گرديد . ( 3 ) - به قياس افزوده شد .