باشد ؛ و از اين جهت حفظ صحّت واجب است ، از آنكه صحّت سبب بقاست و سرمايهء پرغنيمتى عمر است و بقا كه بدان صحّت ابدى و لذّات دنيوى حاصل توان كرد ؛ و اتفاق علماست كه حقّ تعالى از آن مزاج‌هاى مختلف آفريده است و مركّب كرده و محتاج شراب و طعام گردانيده كه اگر آن را نيابند ، هلاك گردند و اگر در آن اسراف كند ، رنجور شود ؛ متّفق‌اند بر آنكه هركس كه حركت و سكون و خوردن و آشاميدن و خون بيرون كردن و مسهل خوردن و مباشرت كردن و ديگر عادات طريق اعتدال گوش دارد و از حدّ نگذرد ، در صحّت و بقا أو اميدوارتر باشد از آن كسى كه در اين معانى افراط كند يا تقصير روا دارد . بقراط حكيم گويد در كتاب فصول كه هرچه ناگاه به آدمى رسد ، از پر كردن و تهى كردن و يا گرم كردن يا سرد كردن يا به هر نوع كه باشد ، خطر است . جالينوس مىگويد : بسا مزاج نيك كه از جهت بسيار خوردن به زيان شده است ؛ چنان‌كه بسيار مزاج‌هاى بد كه به حسن تدبير و مراعات به اصلاح آمده است . امير المؤمنين على - عليه السّلام - از طبيب خوب پرسيد كه طبّ چيست ؟ گفت : پرهيز كردن و اعتدال گوش داشتن ؛ و در حديث آمده است كه « المعده بيت الداء و الاحتماء رأس الدواء و عود كلّ بدن ما اعتماد » ؛ يعنى معده خانهء درد است و پرهيز كردن سر داروهاست و هركس را آن بايد داد كه به آن عادت كرده است . و چنين مىگويند كه يكى از حكما در پرهيز كردن مبالغه مىكرد . با وى گفتند : پرهيز بسيار سبب ضعف مىشود . گفت : من مىخورم كه بزيم ، نمىزيم كه بخورم .