هارون وهومن ( گروهى از پژوهشگران )

34

سفرنامه هاى خطى فارسى ( فارسى )

« ميرزا جواد خان سرهنگ » ، به قريهء « گنبد » ، « 1 » كه اردو زده شده بود ، دو ساعت از شب گذشته ، وارد ، خدمت حضرت اجل سردار اكرم مشرف شدم . از « همدان » تا « گنبد » 5 فرسخ مسافت است و راه هم پست و بلند و ناهموار است . 3 روز در « گنبد » اتراق شد . [ سه‌شنبه ، 21 محرم [ 1315 ه . ق . ] ] [ طاس‌بندى ] سه‌شنبه ، 21 محرم [ 1315 ه . ق . ] « 2 » نزديك غروب حركت كرده ، 4 ساعت از شب رفته ، از راه‌هاى كج‌ومعوج و درّه و تپه ، در شب تاريك گذشته ، به قريهء « طاس‌بندى » ، « 3 » كه از دهات « ملاير » « 4 » است ، وارد

--> « مظفر الدين شاه » درآمد . در سال 1304 ه . ق . به عراق و عتبات عاليات سفر كرد . سفرنامه‌اش به نام از حريم تا حرم با تصحيح محمد رضا عباسى در سال 1372 ه . ش . انتشار يافته است . در سال 1306 ه . ق . همراه شاه به اروپا رفت و در بازگشت در روز جمعه 12 ربيع الثانى 1307 ه . ق . با دادن 200 اشرفى پيشكش ملقب به فخر الملك گرديد . وى از هيچ فرصتى براى تعريف و تمجيد پادشاه كوتاهى نمىكرد . در ربيع الاول 1310 ه . ق . با دادن 1000 تومان پيشكش ادارهء احتسابيه و نيز منصب اميرتومانى و نشانى و حمايل مخصوص را دريافت كرده در محرم 1311 ه . ق . به فساد متهم گرديد ، اما شاه از مجازات وى صرف نظر كرد . در سال 1312 ه . ق . رئيس فوج عرب و عجم بسطام و بعد رئيس فوج افشار بكشلو و بعد رئيس فوج خلج قم گرديد . در سال 1314 ه . ق . از سوى مظفر الدين شاه حاكم همدان و در سال 1316 ه . ق . حاكم عراق عجم ( اراك ، آشتيان ، تفرش و فراهان ) شده و در سال 1319 ه . ق . با منصب اميرتومانى ، رياست ايل و سوارهء نظام خمسه را برعهده گرفت . در سال 1320 تا 1321 ه . ش . همراه مظفر الدين شاه در سفر دوم او به اروپا رفت و در بازگشت به وزارت تجار ( تجارت ) منصوب شد ، سال بعد هم به حكومت عراق عجم دست يافت . پس از مشروطه هم اين خان كردتبار مدتى كوتاه وزير تجارت بود و سرانجام در سال 1305 ه . ش . در سن 66 سالگى در تهران درگذشت . ( از حريم تا حرم ، 2 / 421 ؛ سفرنامه ابو الحسن خان فخر الملك به عتبات ، مقدمه ؛ رجال ايران ، 1 / 32 - 33 ؛ تاريخ اجتماعى و ادارى دوره قاجاريه ، 2 / 421 ؛ تاريخ مشاهير كرد ، 231 ؛ روزنامه خاطرات اعتماد السلطنه ، 771 ، 800 ، 953 ؛ منتخب التواريخ ، صديق الممالك ، 953 ؛ تاريخ سرگذشت مسعودى ، 324 ؛ اسرار تاريخى كميته مجازات ، 85 ؛ زندگىنامه رجال و مشاهير ايران ، 1 / 135 ؛ فرهنگ رجال قاجار ، 137 ) . ( 1 ) . روستاى گنبد ( Gonbad ) ، مركز دهستان گنبد ، بخش مركزى شهرستان همدان ، در 24 كيلومترى همدان و سر راه همدان به ملاير و در دامنهء خاورى كوهستان الوند واقع شده و 2050 متر از سطح دريا ارتفاع دارد . ( گيتاشناسى ايران ، 3 / 1116 ) . ( 2 ) . مصادف با 22 ژوئن 1897 م . / 1 تير 1278 ه . ش . ( 3 ) . روستاى « طاس‌بندى » كه امروز تاس‌بندى ( Tasbandi ) ناميده مىشود ، از توابع بخش جوكار شهرستان ملاير و در 5 / 29 كيلومترى اين شهر و سر راه « ملاير » به « بوربور » و « خرند » و سرچشمهء رود « يوخارى چاى » واقع شده و 1875 متر از سطح دريا ارتفاع دارد و آب و هوايى معتدل مايل به سرد دارد . ( گيتاشناسى ايران ، 3 / 276 ) . ( 4 ) . ملاير ( Malayer ) مركز شهرستانى به همين نام در استان همدان ، كه در آبان‌ماه 1385 ه . ش . 782 ، 40 خانوار و 289 ، 156 نفر جمعيت داشته است .