هارون وهومن ( گروهى از پژوهشگران )

614

سفرنامه هاى خطى فارسى ( فارسى )

در كاروانسراى « 1 » جناب مستشار الملك منزل شد ، كه حالا ملقب به مؤتمن السلطنه است و پيشكار خراسان است . اسمش جناب حاجى ميرزا رضا [ است ] . شخص قابل ، كارآمد ، سخى الطبع [ و ] كريم النفس است . از معزى اليه در توقف [ در ] ارض اقدس ، با نبودن سابقهء آشنايى ، از روى ميل قبلى هر گونه محبت و انسانيت ديده شد . اين كاروانسرا را خيلى خوب و خوش‌وضع [ و ] باسليقه ساخته [ است ] . در سردر تاريخ بناى او را در سنگ حك كرده بودند : « اين بنا از مستشار الملك پايد در جهان » ( سنه 1292 [ ه . ق . ] ) . و من در آن‌جا به مناسبت لقب جديدش ، تاريخ مزبور را اين قسم گفتم : « كاروانسراى حاجى مؤتمن السلطنه » . خودش شنيد ، خيلى پسنديد ، كه تاريخ بىكلفتى است . اين شخص مقبرهء خوبى براى خودش در « دار السعاده » در « آستان قدس » بنا كرده [ است ] . كتيبه [ اى ] در كاشىهاى دور او نوشته‌اند و در سنگ مرمر سر قبر ، اين شعر مناسب را درج كرده‌اند : امروز كس نشان ندهد در بسيط خاك * مانند آستان درش مأمن رضا و لا يخفى لطفه . منزل بيست [ و ] يكم : نيشابور شب جمعه ، ششم ماه [ رجب 1301 ه . ق . ] ، 3 ساعت و نيم از شب رفته ، سوار شده ، يك ساعت از دسته گذشته ، به بلدهء نيشابور رسيديم . اوايل راه ، به قدر 2 فرسخ « گل » و « باتلاق » بود ، بعد خوب بود . خدا رحمت كند به مرحوم ميرزا محمد خان سپهسالار اول ، كه در آن راه عجب پلى به موقع بنا كرده است . راه 6 فرسخ و بيشتر بود . اين غزل در راه نيشابور به خاطر آمد : لمؤلّفه دلم امروز عجب نور و صفايى دارد * سرم از جذبهء معشوق هوايى دارد

--> ( 1 ) . كاروانسراى شورياب از بناهاى دوره قاجاريه به شماره 5901 در تاريخ 8 مرداد 1381 ه . ش . در فهرست آثار ملى ايران ثبت شده است .