هارون وهومن ( گروهى از پژوهشگران )

579

سفرنامه هاى خطى فارسى ( فارسى )

بود ، كه هرگونه مطلبى داشته باشم ، عرض كنم و اين دستخط ضمن مطالب « وزارت خارجه » رسيده بود . مرحوم مغفور « وزير » فرستادند ، زيارت نموده ، باز رقعهء تشكرى به اين مضمون عرض كردم كه : « چنان‌چه در اوّل شرفيابى به حضور همايون عرض كرده‌ام ، در اين حركت جز زيارت ارض اقدس و تشرّف حضور همايونى ، مطلب و مقصودى نبوده . چون مكرّر اين قسم فرمايش شده ، معلوم مىشود خاطر مبارك اعلى حضرت همايونى به صرافت طبع مايلند كه التفاتى و مرحمتى ظاهر بفرمايند . حالا هر قسم ميل و مرحمت فرمايند و مقتضى دانند ، كمال تشكر حاصل است . در اين موقع همين‌قدر عرض مىكند كه مرحوم « 1 » پدرم حاجى ميرزا على اصغر مستوفى از عهد مرحوم مغفور نايب السلطنه - البسه الله حلل النور - فلان‌قدر خانوارى داشته ، بعد به مرور قطع شده ؛ هرگاه بدون اين‌كه به احدى كسر و ضررى برسد ، همان قدرها خانوارى با ميل خاطر همايونى « 2 » در حق اولاد من برقرار شود ، اسباب مزيد تشكّر و دعا خواهد بود ؛ و اگر هم به جهت نبودن محلّ موقع مقتضى نباشد ، باز شاكر خواهم بود . » جناب « وزير » همان رقعه را ضمن مطالب خود به حضور فرستادند ، در جواب دست‌خط مؤكّد با مرحمتى خطاب به جناب مستطاب آقاى مستوفى الممالك « 3 » صادر و حسب الامر همان‌قدرها خانوارى بدون زحمت پيدا كردن محلّ در حق اولاد برقرار گرديد .

--> ( 1 ) . در اصل : كه مرحوم كه مرحوم ( 2 ) . در اصل : هميونى ( 3 ) . ميرزا يوسف آشتيانى معروف به آقا و ملقب به مستوفى الممالك در سال 1277 ه . ق . به دنيا آمد و در سال 1261 ه . ق . از طرف محمد شاه لقب مستوفى الممالك گرفت . در سال 1268 ه . ق . حكومت عراق ( اراك امروزى ) را برعهده گرفت و در سال 1275 ه . ق . پس از عزل ميرزا آقا خان نورى ، از سوى ناصر الدين شاه به مقام صدر اعظمى ايران منصوب شد و در 1276 ه . ق . به عضويت دار الشوراى كبرى درآمد و در 1284 ه . ق . رئيس الوزراء گشت . در سال 1287 ه . ق . در غياب شاه كه به كشور عراق سفر كرد ، به كليه مهام ملكى رسيدگى مىكرد . پس از بازگشت شاه ، سپهسالار به جاى او برگزيده شد و مستوفى الممالك به آشتيان رفت . در سال 1290 ه . ق . دوباره به امور دولتى منصوب گرديد و وزير داخله ، رئيس كل دفاتر و محاسبات ، رئيس خزانه ، رييس دار الشورا و ناظم دار الخلافه و متصدى خالصجات به وى سپرده گرديد . در 1298 ه . ق . نخست وزير شد . عباس‌آباد ، اميرآباد ، ونك و فرح‌زاد را او آباد كرد و در ماه رجب 1303 ه . ق . در سن 76 سالگى درگذشت و در ونك تهران به خاك سپرده شد . ( رجال و مشاهير آشتيان ، 149 - 153 )