هارون وهومن ( گروهى از پژوهشگران )
559
سفرنامه هاى خطى فارسى ( فارسى )
استعمال كردند و حالا از يمن اقدام و اهتمام اين « شاهزادهء » آزاده ، عمارت پل در كمال استحكام به انجام رسيده و از ايشان در جهان هنوز به يادگار مانده [ است ] . اطال اللّه بقاه و عمّر دنياه و عقباه و الباقيات الصالحات خير عند ربّك . پلى ديگر « 1 » هم در اين راه براى رودخانهء قزلاوزن « 2 » از قديم هست و هنوز آن آثار قديمه خراب نشده [ است ] . قزلاوزن رودخانهء معتبرى است كه آخرش منتهى به درياى انزلى « 3 » مىشود . راه از ميانج تا سه فرسخ « درّه » و « تپه » و « نشيب » و « فراز » است و قدرى « گل » و « شل » « 4 » و « باتلاق » به حكم مرحوم عزيز خان سردار كّل « 5 » قدرى از آن راه با سنگهاى بزرگ محكم فرش شده ، آنجاها كنار راه چشمهء آبى بود ، نهار [ را ] آنجا خورديم ، جاى بدى نبود . منزل هفتم : نيكپى صبح جمعه از سرچم به قريهء نيكپى « 6 » آمديم ، كه 7 فرسخ فاصله داشت . از ميانج در قريهء جمالآباد « 7 » نيز كه سه فرسخ فاصله دارد ، ممكن است منزل كردن .
--> ( 1 ) . پل ميانج همان پل دختر ميانه است كه « قيزكورپى سى » و « پل قافلان كوه » نيز ناميده مىشود و در مسير جاده ميانه به زنجان و جايى كه رودخانه قزل اوزن به دامنه شرقى قافلانكوه مىرسد ، بر روى اين رود برپا شده و در سال 888 ه . ق . بنا شده است و از آثار دوره تيمورى به شمار مىآيد . اين پل از نظر معمارى و ساختمان از نمونههاى برجسته هنر مهندسى و معمارى محسوب شده و طول آن 120 متر ، عرض گذرگاه 11 متر و داراى 3 دهانه بزرگ با قوس جناغى است . جهت پل شرقى - غربى است و ارتفاع آن در بلندترين قسمت حدود 16 متر است . اين پل داراى 2 كتيبه تاريخى است كه تاريخهاى 888 و 933 ه . ق . بر آنها مشاهده مىگردد . اين بنا به شماره 87 و در 15 دىماه 1310 ه . ش . در فهرست آثار ملى ايران ثبت شده است . ( فرهنگ جغرافيايى آذربايجان شرقى ، 255 ؛ سرزمين ما ، 186 ؛ نگاهى به تاريخ آذربايجان ، 402 - 403 ) ( 2 ) . قزلاوزن ( Qezelozan ) يا سفيدرود ، رودى دائمى است كه در 4 استان گيلان ، زنجان ، آذربايجان شرقى و كردستان جارى بوده و 756 كيلومتر طول دارد . ارتفاع سرچشمه 2300 متر ، ارتفاع ريزشگاه 25 - متر ، شيب متوسط 3 / 0 % و ميانگين آبدهى سالانه 000 ، 000 ، 970 ، 3 متر مكعب است و از آبخيزهاى 30 كيلومترى شمال غربى سنندج سرچشمه مىگيرد و سرانجام در شمال « كياشهر » به درياى خزر مىريزد . ( رودها و رودنامه ايران ، 273 - 275 ) . ( 3 ) . درياى خزر ، درياى مازندران ، كاسپين ، درياى قزوين ، درياى آبسكون . ( 4 ) . در اصل : شول ( 5 ) . عزيز خان مكرى معروف به سردار كل كه در سال 1283 ه . ق . وزير جنگ و 1287 ه . ق . پيشكار ايالت آذربايجان بود . ( شرححال رجال ايران ، 2 / 326 - 335 ) ( 6 ) . نيكپى ( Nik Pey ) مركز بخش زنجان رود شهرستان زنجان بوده و كنار « زنجانرود » و خط آهن زنجان به ميانه قرار گرفته است . كاروانسراى نيكپى از عصر صفويه به شماره 3529 در تاريخ 25 اسفندماه 1379 ه . ش . در فهرست آثار ملى ايران ثبت شده است . ( 7 ) . جمالآباد ( Jamal abad ) روستايى است از توابع شهرستان ميانه و سر راه ميانه به نوروزآباد و در