انتهاى آن « قلعه سرتك » بنا شده [ است ] . شقّهء كوچك ، چون « باتلاق » و « نيزار » است . و عبور و مرور نمىشود ، جز از بلندى « عمارت صفىآباد » ، از نزديك پيدا نيست . صورت آن ، همين است كه كشيده شده است . عصرى ، سوار شده ، به منزل رفتيم . چادرها را ميان « باغ اشرف » زده‌اند ، مثل سفر سابق كه آمده بوديم . چندروز بود كه مزاجا كسل بودم ، امشب به « نوبهء شديد » و « تب » ، كه مرض « مازندران » است ، دچار « 1 » شدم . بسيار « بد » و به « كسالت » گذشت . چهارشنبه ، دهم [ شوال 1292 ه . ق . ] اتراق شد . علماى « اشرف » به حضور آمدند . اسامى آنها از اين قرار است : [ 1 ] ملا اسماعيل [ 2 ] ملا رضا [ 3 ] آقا سيّد جعفر [ 4 ] شيخ احمد [ 5 ] آقا على جان [ 6 ] آقا محمّد ابراهيم [ 7 ] ملا اسد اللّه . « ابراهيم خان دودانگه‌اى » و 2 پسرش به حضور آمدند . « لطف على خان هزار جريبى » [ هم ] به حضور آمد . « عباس قلى خان سرحددار اشرفى » ، بعضى از تركمان‌هاى « اقورجلى » و « جعفرباى » را به حضور آورد . بعد از رفتن حضرات ، سرم درد گرفت و « نوبه » آمد و لرز كردم . تب و سردرد ، الى صبح ديگر كشيد . « 2 » « قوشچى امير آخور » ، يك « ميش مرغ » ، كه به زبان تركى « توى توغلى » مىگويند ، آورده بود . گفتند : در زير « قره‌تپه » زده است . در سفرهاى سابق ، در اين صحرا ، از اين قسم مرغ نديده بودم ؛ و نمىدانستم اين‌جاها ، از اين نوع مرغ به هم مىرسد . در

--> ( 1 ) . در اصل : دوچار ( 2 ) . « امروز منزل اتراق است . . . سراپردهء سلطنتى را در باغ شاه عباس ، نزديك عمارت موسوم به چهل ستون زده بودند . و اغلب ملتزمين هم در باغ منزل كرده‌اند . همان چهل ستون و سمت جنوبى را پادشاه و حرم خانه قرار داده‌اند . باغ بسيار بزرگ است ، مربع طولانى . آبشارها دارد از خيابان وسط شهر و اطراف . و فرش شهر سنگ‌هاى سياه يكپارچه است . باغ قديم مرتبه‌بندى بوده ، حالا خراب شده . . . جمعيت شهر اشرف 4000 نفر مىشود . 4 مسجد دارد : مسجد نصير خان ، مسجد جامع ، مسجد دار الشفاء ، مسجد آخوند . 6 حمام دارد . . . مجتهد بزرگ و معتبر « آقا سيد جعفر » است . تاجر معتبر « حاجى مهدى » است . امروز علما و اعيان اشرف حضور آمدند . به « ساعد الدوله » خلعت تن‌پوش مرحمت شد . . . نزديك عصر ، جزئى كسالت و تب مختصرى در مزاج مبارك شاه پيدا شد . ان شاء الله عقبه نخواهد داشت و به همين اختصار خواهد گذشت . دو روز است كه خود من هم مبتلا به دل‌پيچ هستم و خيلى صدمه به من آورده است . » ( روزنامه اعتماد السلطنه ، 44 - 45 )