هارون وهومن ( گروهى از پژوهشگران )
206
سفرنامه هاى خطى فارسى ( فارسى )
الى امامزاده ، طرفين راه « باتلاق » است و اين راه را از قديم به جهت عبور و مردم به بقعهء امامزاده ، كه 2 ميدان اسب طول آن است ، ساختهاند . در امامزاده پياده شده ، زيارت كردم . « 1 » گنبد بلند مخروطى دارد . « آقا الله قلى » ، مباشر گمرك مشهدسر مرمت كرده ، و الا منهدم و خراب شده بود . صحن بزرگ بسيار خوبى دارد . اشجار « مركبات » ، از هر قبيل ، در صحن زياد است . بناى اين « گنبد » ، خيلى قديم است . چهار پنج در « بزرگ » و « كوچك » ، كه از حيثيّت « نجارى » و « منبتكارى » ، كمال امتياز را داشت ، ديده شد . تاريخ درها و شرحى كه نوشته شده و به « خط تعليق » خوب بود ، گفتم « امين الملك » خواند . عبارت آن از اين قرار است : در درب غربى نوشته شده : « آمر هذه العمارة الشريفه سيّد السّادات سيد شمس الدين بن سيّد عبد العزيزين بابلكان ، فى تاريخ جمادى الاولى سنه ثمان و خمسين و ثمان مائه [ 858 ه . ق . ] ، عمل استاد محمد بن استاد على نجار رازى » . باب جنوبى : « آمر هذه العمارة الشريفه سيّد السّادات و الاشراف سيد شمس الدين بن سيّد عزيز بن بابلكان ، عمل استاد محمد بن استاد على رازى ، فى تاريخ ذى حجّه سبع و خمسين و ثمان مائه [ 857 ه . ق . ] » . باب شرقى ، كه نسبت به ساير درها ، چندان امتياز نجّارى ندارد : « صاحب الخيرات هذا الباب و العمار المسمّى به بىبى فضّه خاتون بنت امير ساعد ، عمل استاد حسن بن استاد با يزيد نجّار رازى ، سنه خمسين و سبع مائه [ 750 ه . ق . ] » . درب شمالى ، كه بزرگتر و بهتر از همهء درهاست : « آمر هذه الباب المزار المتبرك سيّد
--> ( 1 ) . « صبح در ركاب شاه ، به قصد زيارت امامزاده رفتيم . معلوم شد اسم امامزاده ابراهيم بن موسى الكاظم - عليه السّلام - است ملقب به ابو جواب . اين لقب به آن جهت داده شده است كه وقتى سادات به دعوت حضرت رضا - عليه السّلام - از « مدينهء منوره » حركت كردند ، قرار شد شخصى را حكم و سردار خود قرار بدهند ، از مرقد مطهر خاتم الانبيا - ص - سؤال كنند ، به هركه جواب داده شد ، او سپهسالار باشد . جمعى رفتند عرض كردند ، جواب شنيدند . ابراهيم عرض كرد جوابى از مرقد مطهر شنيدند ، به اين جهت به ابو جواب ملقب گرديد . در كتاب « انساب الائمه » نوشته كه ابراهيم با مادر و خواهر [ به ] مازندران آمد و آنجا شهيد شد . امامزادهاى جليل القدر است . گنبد بسيار بلند كهنهاى دارد كه « الله قلى خان گمركچى » تعمير كرده ، آثار كهنه زياد بود . من جمله چند در و پنجرهء منبت بسيار اصلى ، كه تاريخ آن درها از 500 سال قبل ، در زمان حكومت يا سلطنت سيد عزيزنامى از اهل مازندران بود . » ( روزنامه اعتماد السلطنه ، 34 - 35 )