[ بندر انزلى ] اول غروب ، « لتكه » « 1 » و « كرجى » گرفته ، تا به « انزلى » مبلغ 2500 دينار . و همه‌جا اهل قايق در كنار به دوش كشيدند ، تا نزديك به صبح هواى مناسب به طرف ما بود ، شراع « 2 » كشيده ، اول روز وارد « انزلى » شده ، « رَبِّ أَنْزِلْنِي مُنْزَلًا مُبارَكاً وَ أَنْتَ خَيْرُ الْمُنْزِلِينَ » « 3 » روز شنبه ، دوازدهم [ شوال 1305 ه . ق . ] ، در « كاروان‌سراى حاجى معين » وارد ، ساعتى رفع كسالت نموده ، دو صورت تلگراف يكى حضور جناب اجلّ اكرم « وزير علوم » - دام ظلّه - و ديگر به حضرت وزير اعظم ملا ذالفقراء - لازال عنايته - عرض نموده ، به « غازيان » فرستاده ، گفته شود « غازيان » در مقابل « انزلى » و اتصال دارد از طرف خشكى به « رشت » . چون تلگراف دريايى اسباب ديگرى لازم دارد و مسافت « انزلى » به « غازيان » بسيار كم است ، لهذا « لتكه » محض ارسال و مرسول مطالب تجار و ديگران حاضر است ، فى الفور مىرسانند تلگراف‌خانه . در اين‌حال ، « ميرزا زين العابدين » ، نايب الحكومهء « بندر انزلى » ، كه از جانب بيگلربيگى معيّن است ، به ملاقات آمده ، گله نمودند كه : « چرا در « عمارت صدرى » منزل ننموده [ ايد ] ؟ عمارات صدر ، بسيار جاى خوب و باصفا و اتصال به عمارت و « قصر ناصرى » كه « شمس العماره » لقب دارد - و هردو مخصوص اعلى حضرت اقدس همايونى ساخته شده ، سرايدارهاى باتميز و طبقات رفيعه دارد و الحق خوب عمارتى است و نزديك به دريا و هواى خوبى دارد . » عرض نمود : « چون زمان قليلى بيشتر بناى توقف نيست ، مزاحمت ندارد . » دو ساعت به غروب آفتاب مانده ، سركار « ميرزا محمد تقى خان » ، ياور تلگراف‌خانه « انزلى » ، زحمت كشيده ، به ملاقات فقير آمده ، تلگرافى از حضرت اتابك اعظم ، آقاى « امين السلطان » - ادام الله بقاه - و جناب معارف نصاب « خان شيبانى » - زيد افضاله - رسيد و زيارت شد . كمال بزرگ منشى و فقيرنوازى فرموده بودند . همانا بىسبب نيست كه ذكر جميل آن حضرت بىعديل در افواه تمام خلايق چون نيشكر است .

--> ( 1 ) . لتكا يا لتكه . به زبان روسى ، قايق ، بلم و زورق را مىگويند . لتكا ، در زبان طبرى ، باغچه را مىگويند . ( 2 ) . بادبان . ( 3 ) . سورهء مومنون - آيه 29 .