[ روز پنج‌شنبه ، دهم [ شوال 1305 ه . ق . ] ] [ رشت ] روز پنج‌شنبه ، دهم [ شوال 1305 ه . ق . ] و تحويل « شمس » به برج « سرطان » « 1 » و چلّهء بزرگ تابستان و منتهى بلندى روز و « غيبت حضرت قائم » - عجل اللّه فرجه - [ سنه 265 ه . ق . ] ، وارد « شهر گيلان » شده ، در « كاروانسرا » ى معروف به « گمرك » منزل گرفته ، ساعتى صرف چاى و به حمام رفته ، حمام خوبى است . بدن را كيسه كشيده ، بيرون آمد . در اين‌حال ، جناب « حاجى ميرزا خليل » ، عمه‌زاده پسر مرحوم « آقا محمد الشهير به عرب » ، كه سال‌ها است از « شيراز » براى اخذ مطالبات در « دار المرز » متوقف شده‌اند ، مطلع ، بدون مهلت و درنگ به دولت منزل خود انتقال دادند . نواب و الا « ابو النصر ميرزا حسام السلطنه » ، كه الحال حكمران و والى « رشت » و « گيلانات » هستند ، اظهار لطف نموده ، با نواب « عبد الجواد ميرزا » ، سرهنگ تلگراف‌خانه مباركه ، كه الحق نواب « عبد الجواد ميرزا » - زيد اجلاله - در محبت و انسانيت تمام‌اند ، وعده‌خواهى فرموده ، شب را در خدمت بوده ، صرف شام و اطعام اطعام [ شد ] . در ضمن صحبت حال به مناسبتى از « شورش » پنج روز قبل بعضى از آقايان « رشت » ، كه هميشه بناى هريك بر صلاح و فلاح حال رعيّت است ، سخنى رفت . خلاصهء عرايض عارضين آن‌كه از بهر خدا كه مالكان جور چندان نكنند بر مماليك ، شايد كه به پادشه بگويند ترك تو بريخت خون تاجيك « 2 » . نصيحتى عرض شد : [ بيت ] دنيا نيرزد آن‌كه پريشان كنى دلى * زنهار بد مكن ، كه نكرده است عاقلى ولى زبان حال به اين مقال مترّنم * من گوش استماع ندارم لمن تقول وداع نموده ، مرخص شد . روز جمعه ، يازدهم [ شوال 1305 ه . ق . ] اول صباح ، جمعى فقيرنوازى نموده ، از تجّار و

--> ( 1 ) . نام برج چهارم از بروج آسمان ، كه « كاخ ماه » يا « كشف » يا « كشو » نيز مىگويند و معادل برج تير است . روز 10 شوال 1305 ه . ق . مصادف با 31 خرداد 1267 ه . ش . بوده است . ( 2 ) . به نظر مىرسد جمله سجيع و موزون و نزديك به شعر است .