روز هجدهم ، روز پنج‌شنبه ، [ 4 محرم 1252 ه . ق . ] دو ساعت و نيم از طلوع آفتاب گذشته ، قاصد منزل « آه » ، « 1 » كه حال معروف به « طاق زمرّد » است ، شديم . اوّل راه بسيار « صعب » و « سخت » است . بر گريوه [ اى ] كه بر پشت « كوه دماوند » است ، بايد گذشت . در فصل زمستان اين راه به سبب كثرت برف مسدود است و عبور ممكن نيست . در ساير فصول نيز در كمال « سختى » و « بدى » حركت مىتوان كرد ؛ و به‌غير از اين راه ، راهى ديگر ندارد . و مختار آن ولايت اگر بخواهد اين راه را چنان سد كند ، كه هيچ‌كس به هيچ‌وجه تردد نكند ، به آسانى مقدور است . دو فرسخ و نيم گذشته ، رباط خرابى است كه در نزديكى او آب « لار » و رود « هراز » يكى مىشوند . نيم فرسخ ديگر ، رباط خرابه [ اى ] هست ، كه از آن‌جا راه به بالا مىرود . « 2 » عقبهء بسيار مرتفعى است .

--> ( 1 ) . آه , ( ah ) كه ظاهرا هتل آبعلى در جاى اين روستا كه به طاق زمرد لقب داشته ، ايجاد شده است . ( اطلس شهرستان شميران ، 16 ) . ( 2 ) . گمبوج ( Gambuj ) از كاروانسراهاى بسيار قديمى و عجيب است كه در شيب شمالى بژم موشا ( گردنه امامزاده هاشم ) بر سر راه هراز است و بيشتر قسمت‌هاى آن سالم مانده است . درازاى ضلع شرقى 5 / 22 متر و درازاى ضلع شمالى 16 متر است . طاق گنبدى فضاى مركزى بر گوشوارها و ديوارهاى چهار طرف متكى است . بلندى گوشوارها از سطح اصلى بنا 260 سانتىمتر و بلندى طاق تا سطح بنا در حدود 8 متر است . در ورودى اصلى بنا در جنوب ضلع شرقى 230 سانتىمتر است . مصالح بنا سنگ رودخانه و گچ غربالى است . ( از آستارا تا استارباد ، 3 / 399 - 400 ) . اين كاروانسرا در سمت چپ جاده هراز و حدود يك كيلومتر مانده به نقطه‌اى كه پل دختر يا آبشار مىنامند قرار دارد . بناى فعلى متعلق به قاجار است و ماكسيم سيرو آن را