هارون وهومن ( گروهى از پژوهشگران )
88
سفرنامه هاى خطى فارسى ( فارسى )
ماضى » است و معروف به « مير بزرگ » ، [ كه ] نسبش به « حضرت امام زين العابدين » منتهى مىشود . در « مازندران » مطاع بود [ و ] وفاتش در 780 هجرى است . جايش باشكوه [ و ] با روح عالى است ، اما از « زلزله » و « مرور دهور » « 1 » خراب شده [ است ] .
--> اتاقهاى اطراف بناى اصلى به خاك سپرده شدهاند . بناى اصلى از داخل چهارگوشه و به ابعاد 935 * 950 سانتىمتر است . در هر ضلع صفههايى به پهناى 307 و عمق 115 سانتىمتر است . ازارهاى از كاشى به بلندى 190 سانتىمتر كه متن كاشىها زرد و اسليمىهاى آبىرنگ روى آن نقش كردهاند ، داخل صحن اصلى است . چهار كنج بنا را چهار گوشوار زدهاند و چهارگوشه را به 8 ضلعى رسانيده و گنبدى مدور بلند بر اين دايره زدهاند . كتيبهاى زير گوشوارهاست كه آياتى از قرآن و يك حديث با خطى سفيد ثلث بر كاشى آبى ديده مىشود . گنبد از خارج مدور بود ، اما در تعميرات سال 1356 ه . ش . آن را به هرم مربع القاعده تبديل كردهاند . كمربند گنبد از خارج 8 ضلعى دو به دو برابر است . ضلع بلند آن 280 و ضلع كوتاه آن 198 سانتىمتر است و از خارج كاشىكارى است . سردر ورودى مشهد مير بزرگ كاشىكارى ظريف داشته كه بيشتر آنها را كنده و به سرقت بردهاند . ( از آستارا تا استارآباد ، 4 / 91 - 101 ) . اعتماد السلطنه نام آن را مقبرهء ميرزا بزرگ وزير شاه عباس داشته است . ( روزنامه خاطرات ، 53 ) . دمورگان در 1307 ه . ق . اين بنا را مورد بررسى قرار داد و اطلاعات دقيقى با عكس و طرحى زيبا از آن ارائه مىدهد . ( هيئت علمى فرانسه در ايران ، 1 / 224 - 225 ) . اين بنا به شماره 59 ثبت تاريخى شده است . ( 1 ) . گذر زمانهها ، گذر سالها .