سابقا آب هم در اين موسم خيلى كم و بد بوده ، ولى در اين سنوات ، وضع اين قريه تغييرى كرده ، بركه و آب‌انبارهاى خوب و قهوه‌خانهء متعدد دارد . خاتون‌آباد و ايوان‌كيف هردو از ورامين « 1 » محسوب مىشوند . زراعت در اين بلوك خيلى خوب و باثروت و بركت است . دهات عرض راه از اين قرار بود . « 2 » در كنار ايوان‌كيف « رتيلا » بسيار ديده مىشود ، كه در صحرا و جاده گردش مىكنند . خان [ ه ] هاى اين‌جا خيلى وسيع است ، ولى به جاى حوض و باغچه ، « آخور » و « اخيه » « 3 » دارند ؛ و به واسطهء تردّد قوافل و انتفاع از ساير و زاير خيلى با مكنت شده‌اند . از خان [ ه ] هاى ده تا محلّ زراعت ، كه موسوم است به « سردره » ، خيلى مسافت دارد و اصل قريه به واسطهء رودخانه [ اى ] كه در تابستان بىآب [ است ] و در وسط آبادى واقع است ، منقسم به دو قسمت شرقى و غربى شده ؛ ولى عمارات قسمت شرقى كمتر و خوبتر است و تمام « جديد » و « نوساز » است . چهارشنبه ، 12 [ رمضان 1300 ه . ق . ] عصر از ايوانك حركت كرده ، به سمت قشلاق ، « 4 » كه 5 فرسخ مسافت است ، روانه شديم . قدرى از راه [ را ] كه طى كرديم ، به « سردره » رسيديم كه به دهنهء آن نرسيده ، محل زراعت ايوان‌كيف است ، و خود « سردره » يك حصار طبيعى است كه دو شعبهء كوه به آن احاطه كرده ، معبر آن از مدخل و مخرج راه تنگى است كه حفظ آن با عدّهء قليلى از حملهء دشمن ممكن است ، و در حقيقت اين نقطه حدّ فاصل و سدّ حايل ميان ورامين و خوار « 5 » است .

--> ( 1 ) . ورامين ( Varamin ) شهرى است تاريخى از توابع استان تهران و مركز شهرستانى به همين نام كه فوق العاده محروم و مهاجرنشين بوده و در آبان‌ماه 1385 ه . ش . 653 ، 53 خانوار و 996 ، 208 نفر جمعيت داشته است . ( 2 ) . نام روستاها را ذكر نمىكند . ( 3 ) . اخيه ( axiyye ) ، ميخ آخور ، طنابى يا تيرى كه از دو سوى بر جايى استوار كنند و رسن ستور بر آن بندند . ( 4 ) . گرمسار كنونى . ( 5 ) . خوار ( xar ) رى ، بخشى است در شرق تهران ، كه آن را با گرمسار تطبيق داده و مركز آن ايوانكى بوده و