هارون وهومن ( گروهى از پژوهشگران )
600
سفرنامه هاى خطى فارسى ( فارسى )
بزرگ است كه در كمال استقامت ، مقاومت اين نوع رياح « 1 » را مىكند . 6 كوره و 36 ديگ بخار دارد . 2 كورهء يدكى نيز هست كه اگر اتفاقا سانحهاى روى بدهد ، يدكىها را توى كار مىآورند . جائى كه كورهها را كار گذاشتهاند ، 130 درجه حرارت دارد . اگر به قدر 2 ذرع از كورهها دور شويد ، هواى خنك به واسطهء بادگير داخل مىشود . كارخانههاى متعدد در اين جهاز است ، از قبيل « دستگاه چراغ برقيه » و « يخ سازى » و « آهنگرى » و « نجارى » و غيره . روز جمعه ، سيم [ صفر المظفر 1305 ه . ق . ] از پريشب ، هوا خنك شده ، امّا باز نمىتوان در حجرات خوابيد ، زيرا كه قناديل برقيه متعدد ، تمام حجرات را خيلى گرم مىكند . آنها كه به طرف دريا منافذ دارند ، فى الجمله خوباند و آنها كه هيچ پنجرهاى ندارند ، به جز در ، بسيار گرم و خفهاند . جهازاتى كه در اين امتداد آمدوشد مىكنند ، لازم است تمام حجرات پنجرهدار باشند ، فقط عيبى كه در اين كشتى متصور است ، خفگى و كوچكى حجرات آن است و الّا از همه بابت متمم و مكمل است . تا امروز ظهر 360 ميل مسافت طى شد . طرف مغرب ، به فاصلهء سى چهل قدمى « نهنگ بزرگى » ديده مىشد ، مثل « فيل » ، آب را حركت مىداد . اين تماسيح ، « 2 » براى جهازات « شراعى » و گاهى هم براى « دودى كوچك » خطرناكند . شنبه ، چهارم [ صفر المظفر 1305 ه . ق . ] 4 ساعت به ظهر مانده ، وارد لنگرگاه « بمبئى » شديم . قايق دودى حاضر بود سوار شده ، رفتم به مهمانخانه « كرت وسترن » ، كه سوابق ايّام « عدالتخانه » بود . تازه ، يكى بهتر و بزرگتر و پاكيزهتر ساختهاند . [ و ] اينجا را مهمانخانه كردند . على اى حال ، بعضى از همراهان و نوكران ، كه مدتى بود از خانه و عيال دور افتاده بودند ، اجازت حاصل نموده ، به « حيدرآباد » رفتند . به جاى آنها ، ديگران از « حيدرآباد » آمدند . من هم يك هفته اينجا اقامت نموده ، بعد مىروم [ به ] « حيدرآباد » ، ان شاء الله تعالى .
--> ( 1 ) . جمع ريح ، به معنى بادها . ( 2 ) . تمساحها . در اينجا منظور « وال » يا « نهنگ » يا « بالن » است ، كه در اقيانوس هند وجود دارد .