سابق ، متوجّهى اين قصبه را بخشيده ، و اين صورت آن فرمان است ، كه براى ابقاى « نام » و « نامه » نقش بر حجر كرده‌اند ، اللّه اعلم . از اهل آن‌جا استفسار متوجّهى قصبهء « فيروزكوه » كردم ، گفتند حال 1000 تومان نقد و 200 خروار « غلّه » از اين‌جا به « ديوان سلطان » عايد مىشود . خدا داناست كه در آن وقت چه‌قدر بوده [ است ] . قصبهء مذكور تقريبا 500 خانوار ساكن دارد . از « قلعه فيروز » كه بر بالاى كوه است ، علامتى باقى نيست ؛ مگر دو سه پاره ديوار خراب ؛ و آثار آسياى باد و حوضى كه از سنگ تراشيده‌اند . و راه پوشيده از قلّهء قلعه تا رودخانه براى آب آوردن ، در ايّام « محاصره » ، كه دشمن را بر آب بردن وقوف حاصل نيايد ، كوههاى اطراف آن « قلعه » بر آن مشرفند . و در اين ايّام كه معاملهء جنگ با « توپ » و « تفنگ » است ، براى تسخير آن « قلعه » امداد مىكنند ، امّا براى روزگارى كه كار پيكار با « نيزه » و « شمشير » و « كمان » و « تير » بوده ، خوب قلعه [ اى ] بوده [ است ] . سبب ساختن قلعه فيروز « 1 » حكايتى شنيدم كه غلامى « فيروز » نام ، روزى در خدمت مولاى خود كه سلطان آن عصر بود ، حضور داشت . سلطان فرمود كه : « در عالم قلعه [ اى ] نيست كه نتوان در مدّت يك سال تسخير كرد . » فيروز عرض كرد كه : « اين بنده بر محكمه [ اى ] مطلع است كه به يك سال مشكل توان مسخر نمود » .

--> ( 1 ) . رضا قلى خان هدايت مىنويسد : « فيروزكوه از قصبات قديمه است و اكنون نيز معمور است و آن برزخ عراق و طبرستان است و قرايش بعضى قريب به سمنان كوهى بلند است و بر قلهء آن كوه آثار عمارت كهنهء غريبهء قديمه هنوز باقى است . آسياب بادى و حمام آبى و دز عالى و چاه سنگى داشته ، كه از فراز كوه تراشيده‌اند تا به زمين كه قريب به 500 ذرع به آب رسيده بود و آب از آن رود كه بر طرف كوه است به چاه مىرفته و از شيب چاه به فراز كوه مىكشيده‌اند و طاغيان در آن‌جا رفته و با سلاطين عهد تحصن و تمرد مىكرده‌اند . قلعهء قديم‌اش در دامن كوه بود و هنوز در آن بعضى رعايا آسوده‌اند . . . در اواخر دولت پادشاه مغفور خاقان سعيد محمد شاه قاجار - نور الله مضجعه - چندى ضبط و حكومت آن‌جا با اين غلام بود . » ( سفارت‌نامه خوارزم ، 15 ) . قلعه فيروزكوه تحت شماره 3831 در 13 / 6 / 1380 ثبت تاريخى شده است .