هارون وهومن ( گروهى از پژوهشگران )
556
سفرنامه هاى خطى فارسى ( فارسى )
« پرنس كنسرت » ، شوهر عليا حضرت ملكه معظمه - دامته شوكتها - در زمان حيات طرح ريخته بودند [ كه ] « دار الصنايع » و « دار العلوم » بسازند . در بيستم ماه مى 1867 [ م . ] اول سنگ بنا را عليا حضرت ملكه معظمه - دامته شوكتها - گذاشتند [ و ] در سال 1871 [ م . ] به اتمام رسيد . قريب [ به ] 000 ، 200 « ليرهء انگليسى » خرج تالار شده [ است ] . قطر اطولش 272 و قطر اقصرش « 1 » 238 و محيطش 804 پا است . شكلا تقريبا « بيضاوى » است . 1362 صندلى در وسط ، دورتادور تالار ، به 10 قطار چيدهاند . در شاهنشين تالار 1800 كرسى مىتوان گذاشت . بالاى شاهنشين ، غلام گردشى است . 2000 نفر به فراغت مىتوانند گردش كنند . اطراف « غلام گردش » پردههاى « 2 » روغنى بسيار ، كار نقاشان قديم و جديد است . سقف گنبدى بلور دارد به ارتفاع 135 پا . روى هم رفته 8000 نفر در كمال آسودگى و فراخى جا مىتوانند در اين تالار بنشينند . طرف جنوب تالار « ارغنون » « 3 » بسيار بزرگى نهادهاند . 000 ، 10 بند دارد . دو ماشين بخار به آهنگ درمىآوردندش . ساز بزرگى است . 1000 نوازنده ، اطرافش مىتوانند نشسته ، بنوازند . طولش 70 پا است . قريب [ به ] 000 ، 10 « ليره » تمام شده [ است ] . خيلى ساز بزرگى است . بعد از تماشاى بسيار ، كه فى الواقع هريك از پردهها نيم ساعت طول داشت ، آدم خوب ببيند ، بيرون آمدم . مقابل درب تالار ، باغى است موسوم به « باغ كنيكن » « 4 » . مجسمهء حضرت اقدس « پرنس كنسرت » را به يادگار وى ريخته ، مطلّا كردهاند . چهار طرف مجسمه ، فرشتگان
--> جمعيت صندلىها چيده بودند . با وليعهد انگليس و روس و بزرگان ايران و وزراء و اعيان انگليس همه به ترتيب روى صندلىها نشستيم . . . همچه مجلس از اول دنيا الى حال كسى نديده است . 000 ، 12 نفر بودند . از احدى صدا درنمىآمد . همه آسوده گوش مىدادند و تماشا مىكردند . » ( سفرنامه ناصر الدين شاه ، 99 - 100 ) ( 1 ) . اطول ، يعنى طولانىتر ، دراز و اقصر ، يعنى كوچكتر . ( 2 ) . در اصل : پردهاى ( 3 ) . معرب از يونانى Organum ) يا ( Organon . سازى است كه افلاطون ساخته است . برخى مىگويند ارغنون ترجمه مزامير است . سازى است مخصوص مسيحيان كه در كليساها مىنوازند . به آن « ارگ » هم مىگويند . ( 4 ) . Buckinghm Palace garden .