گويا لازم نيست بيشتر متيقن كنم كه مسلمانان « هند » چقدر مانع بزرگى هستند براى گرفتن « روسى » ، « بسفور » را . بسيارى از اشخاص هستند كه مىگويند مؤلف كتاب موسوم به « كرتربرتن » « 1 » در عدد لشكر « روس » مبالغه كرده [ است ] ، امّا كسى نيست به رأى العين « 2 » ببيند « روس » ، خودش در « گلدن « 3 » هرن » است ، جهاز آتشى وى در « بحر اسود » « 4 » و « بحر مارمارا » « 5 » و « اجين » « 6 » پراكنده و عسكر در قلاع « داردانل » ساخلو خيال [ دارد ] كسى نمىكند عما قريب وى را ممكن است متولّى بر « آسيا » و ممالك مركزى و شرقى « فرنگستان » بشود . و اگر فى نفس الامر ، دولت « عثمانى » به همان بىاعتنايى باقى بماند ، « روس » جرّىتر شده ، روزبه‌روز به « بسفور » نزديك‌تر شود و امنيت « يوروپ » « 7 » را منقض گرداند ، جاى اين را دارد كه « انگليس » در كمال يأس خود را عقب بكشد ، اما در سوانحى كه از 10 سال قبل رخ نموده ، به خصوص اتفاقات چند ماه قبل ، ظاهر مىشود كه گفتگوى شرقيه به‌طور رضايت يك طرفى بشود . هر مسافرى كه به « اسلامبول » مىرود ، از وضع بيان عموم خلق استنباط مىكند كه دولت « عثمانى » ، دولت اتريش را به « دوستى » و « تحبّب » دعوت مىكند . حال هر « ترك » با بصيرت و كفايتى مىداند كه بعضى تغييرات ناگزير است [ كه ] در « اسلامبول » واقع شود و جز آن‌كه با دولت مقتدرى مع « 8 » بشود ، هيچ‌چيز ديگر [ ى ] « اسلامبول » را از چنگ « روسان » نمىتواند خلاصى دهد ؛ و اين نيز عارى از حيرت نيست رايحهء جنگى كه اكنون به مشام مشرق « يوروپ » مىرسد و هم دست تعدى « روس » است تا دولت « عثمانى » خودش بناء على هذا براى اين ملّت ، انسب و اصلح آن است كه علاج واقعه ، پيش از وقوع بنمايند . ديگر آن‌كه نبايد تصور نمود كه چگونه ممكن است دو ملت « مختلف المذهب » و « متفاوت المشرب » را باهم نگاهدارى نمايند ، بدون اينكه نزاع داخله رخ ندهد . اين بسيار سهل است . چه ، « قانون داخله » بينى كه از روى بصيرت ايجاد شد ، امروز

--> ( 1 ) . Kerter ( Karter ) Borton ( Berten ) . ( 2 ) . ديدن به چشم ، مشاهده و معاينه . ( 3 ) . Golden ( در حاشيه ) نام كامل آن امروزه Halic Golden Horn است . ( 4 ) . درياى سياه . ( 5 ) . درياى مرمره . ( 6 ) . اجين ، درياى اژه . ( E ? gine ) ( 7 ) . منظور : اروپا . ( 8 ) . همراه .