60 ساله مىآيند . به نهايت هوشمند و « پولتيك‌دان » [ هستند ] . در ضمن صحبت ، رشتهء كلام به وضع تنبيه مفسدين و جرم و جنايت مجرمين [ در ] « هند » كشيده شد . ديدم قانون شريعت و مذهب مسلمانان « هند » و « ترك » بر يك وطيره « 1 » است ، يعنى علماء شرع اين‌جا هم « مداخلت » به احكام « عرفيّه » مىنمايند . و چون « نوبرپاشا » عيسوىاند ، بالطبع از « مداخلت » علماء شرع ، كه مكرر دست اندازى به احكام امور « عرفيّه » مىكنند ، بلكه عكس آنها مىخواهند حكم جارى نمايند ، به تنگ آمده‌اند . هيچ شكى نيست كه حقوق منازع فيه فيما بين « شرع » و « عرف » را در كمال سهولت مىتوان معيّن نمود ، اگر قانون در ميان باشد . بالجمله ، صحبت از « ابنيه قديمه مصر » و « مساجد معتبر » و « مدارس » و غيره شد . معلوم مىشود « مصريين » در اين عصر ، در رواج « علوم خارجيه » كمال سعى و كوشش را دارند ، و قريب [ به ] ده پانزده سال است « مدارس جديد » براى « السنهء مختلفه » و « علوم متنوعه » ايجاد نموده‌اند . چون « جناب صدر اعظم » ديدند ميل من بيشتر به طرف « معلم‌خانه » و « مدارس » متوجه است ، فرمودند : امشب « يعقوب‌پاشا « 2 » » ، رئيس اداره تعليمات ، از « اسكندريّه » مىآيند . به او خواهم گفت كه شما را به « يونيورسيتى » « 3 » و « كتابخانه » ببرند ، تماشا نماييد . خيلى اظهار امتنان كردم . قريب [ به ] 3 ربع ساعت طول كشيد . وقت خداحافظى ، تا درب اتاق ، مشايعت آمده ، مراجعت نمودند . از دم درهم با جناب « سراولين برينگ » دست داده ، [ به ] منزل آمدم . ايشان هم به مكان خود رفتند . نهار حاضر بود ، صرف شد . بعد ، مشغول بعضى نوشته‌جات لازمه شدم . در

--> بسيار دارد . ( 1 ) . روش ، هنجار ، اسلوب ، شيوه ، سبك ، و تيره . ( 2 ) . يعقوب پاشا ارتين مصرى ، در 19 ربيع الثانى 1262 ه . ق . / 1224 ه . ش . زاده شد و از معاريف دولتى كشور مصر بود كتابهاى 1 . الملكية العراقية لمصريه 2 . القول التام فى التعليم العام 3 . الاحكام المرعيه فى شأن الاراضى المصريه . سرانجام وى در سن 75 سالگى در 19 ربيع الثانى 1337 ه . ق . درگذشت ( معجم المؤلفين ، 13 / 242 ؛ مكارم الاثار ، 5 / 1668 ) . ( 3 ) . ( دانشگاه ) University