هارون وهومن ( گروهى از پژوهشگران )
387
سفرنامه هاى خطى فارسى ( فارسى )
برحسب امر اعلى حضرت قدر قدرت « شاهنشاهى » - روحى و ارواح العالمين فداه - براى رسانيدن يك قبضه شمشير مرصّع « 1 » مرحمتى ، به جهت نواب مستطاب اشرف و الا ، شاهزادهء اعظم « ظل السلطان » - دام شوكته - حكمران مملكت « عراق عجم » و « فارس » و « لرستان » و « عربستان » « 2 » ، كه اين خانهزاد جان نثار از دربار كيوان مدار مأمور و مرخص گرديد . يوم چهارشنبه ، بيست و چهارم شهر ذى القعده 6 ساعت به غروب مانده ، از « چاپارخانه » با اسب چاپارى حركت نموده ، براى « بروجرد » حركت نمود . از شهر الى 2 فرسخ به « رباطكريم » « 3 » مانده ، همهجا دهات آباد
--> ( 1 ) . مسعود ميرزا ظل السلطان ( 1266 - 1336 ه . ق . ) ، فرزند ناصر الدين شاه قاجار و از دولتمردان مقتدر اين سلسله ، كه در 1277 ه . ق . لقب « يمين الدوله » به وى اعطا گرديد . در 1278 ه . ق . ( 12 سالگى ) به حكومت مازندران ، تركمن صحرا ، سمنان و دامغان منصوب گرديد . در 1286 ه . ق . با لقب ظل السلطان ( سايه پادشاه ) حاكم فارس شد و جمعا 3 بار به حكومت فارس رسيد . در 1291 ه . ق . حكومت اصفهان را بر عهده گرفت و در 1300 ه . ق . اصفهان ، يزد ، فارس ، عراق ، بروجرد ، عربستان ( خوزستان ) ، لرستان ، كرمانشاهان ، گلپايگان و خوانسار ( تقريبا نيمى از خاك ايران و دو سوم مناطق حاصلخيز كشور ) را در قلمرو خويش داشت . وى قاتل حسين قلى خان ايلخانى بختيارى و نابودكننده اغلب آثار هنرى صفوى اصفهان بوده است و در زمان پادشاهى برادرش مظفر الدين شاه نيز حكومت اصفهان و يزد به او سپرده شد . پيكر اين شاهزاده قسى القلب قجرى را در حرم امام هشتم در مشهد به خاك سپردند . تاريخ مسعودى به قلم او است . ( فرهنگ فارسى معين ، 5 / 4612 ) . ( 2 ) . خوزستان عصر قاجار . ( 3 ) . رباطكريم مركز شهرستان نوبنيادى به همين نام در استان تهران ، كه بهمعناى كاروانسراى كريم بوده و سر راه تهران به ساوه قرار دارد و تا چند سال پيش ، روستايى كماهميت و بد آب و هوا محسوب مىشد ، كه بر اثر مهاجرت بىرويه به شهر تبديل شد . در آبانماه 1385 ه . ش . 691 ، 16 خانوار و 069 ، 63 نفر جمعيت داشته است .